“Γυναίκες σε Αλληλεγγύη για την Ενέργεια – WISE, Πανευρωπαϊκή Σειρά Εργαστηρίων στις Βρυξέλλες την Τρίτη 9 Ιουνίου 2026, κατά τη διάρκεια της Εβδομάδας Βιώσιμης Ενέργειας της ΕΕ”
Αλληλεγγύη: Συλλογική δράση από διαφορετικά άτομα ή/και φορείς για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, όπως αυτή βιώνεται από ένα ή περισσότερα μέρη.
Σε αντίθεση με τον μέσο όρο της ΕΕ που δείχνει ότι ένα 8-10% των νοικοκυριών να βρίσκεται σε κατάσταση ενεργειακής ευπάθειας (φτώχειας), μεταξύ των ανύπαντρων γυναικών τα ποσοστά εκτοξεύονται στα ύψη. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι το 31% όλων των ανύπαντρων γυναικών δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να διατηρούν τα σπίτια τους επαρκώς ενεργειακά άνετα ή καθυστερούν να πληρώσουν τους λογαριασμούς ενέργειας. Εάν περιοριστεί η εστίαση στις ανύπαντρες μητέρες, το ποσοστό θα εκτοξευθεί στο 44% .
Όταν χρησιμοποιείται ο όρος «μόνες γυναίκες», το WISE αναγνωρίζει ότι δεν είναι ιδανικό να αποτυπωθεί «ποιες» είναι αυτές οι γυναίκες. Μπορεί να είναι μία από τις ακόλουθες κατηγορίες:
Ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα
Σύμφωνα με πρόσφατα στατιστικά στοιχεία, το 19,2% του ελληνικού πληθυσμού ανέφερε ότι δεν μπορεί να διατηρήσει τα σπίτια του ζεστά τον χειμώνα και το 12,4% αντιμετωπίζει ενεργειακή ευπάθεια (φτώχεια). Δεν αντικατοπτρίζεται ακόμη σε αυτά τα δεδομένα ο μεγάλος αριθμός ανθρώπων που δεν μπορούν να δροσίσουν επαρκώς τα σπίτια τους τα θερμότερα και μεγαλύτερα καλοκαίρια. Τα περισσότερα κτίρια δεν διαθέτουν κατάλληλη μόνωση (79% στην Αθήνα), με αποτέλεσμα υψηλούς λογαριασμούς ενέργειας. Παράλληλα, οι χαμηλές συντάξεις – ιδίως των γυναικών – σημαίνουν ότι το βάρος των λογαριασμών ενέργειας είναι υπερβολικό.
Όντας ένα από τα νοτιότερα σημεία της Ευρώπης, η Ελλάδα έχει δει μια αύξηση των μεταναστών τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Πιο πρόσφατα, έχει φτάσει ένας μεγάλος αριθμός κυρίως γυναικών προσφύγων από την Ουκρανία. Συχνά, τέτοιες ομάδες έχουν κακή γνώση της ελληνικής γλώσσας, χαμηλό ενεργειακό αλφαβητισμό και ανεπαρκές εισόδημα για να αγοράσουν ενεργειακά αποδοτικές συσκευές. Πολλά άτομα, επίσης, ζουν σε κακοσυντηρημένα κτίρια. Ως αποτέλεσμα, τα ποσοστά ενεργειακής φτώχειας μεταξύ των μεταναστών, ιδιαίτερα των γυναικών μεταναστριών, είναι πολύ υψηλότερα από ό,τι στον γενικό πληθυσμό.
Το 2014, η ελληνική κυβέρνηση ξεκίνησε το πρόγραμμα «Εξοικονομώ Ενέργεια στο Σπίτι», παρέχοντας επιδοτήσεις για ανακαινίσεις σε μια σειρά από κατοικίες. Πρόσφατα, προστέθηκε η επιτακτική ανάγκη να δοθεί προτεραιότητα στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά. Όμως η ενεργειακή φτώχεια παραμένει σε υψηλά ποσοστά.
Τον Μάιο του 2024, ο Δήμος Αθηναίων ίδρυσε το Γραφείο Αντιμετώπισης της Ενεργειακής Φτώχειας, το οποίο είναι ανοιχτό για συναντήσεις με φυσική παρουσία. Εκπαιδευμένοι σύμβουλοι πραγματοποιούν επίσης κατ’ οίκον επισκέψεις για την ενημέρωση των πολιτών και την εφαρμογή ήπιων μέτρων (π.χ. εγκατάσταση λαμπτήρων LED) ή την παροχή συμβουλών για πιο σύνθετες λύσεις (ανακαινίσεις ενεργειακής απόδοσης). Συνεργαζόμενος με εταιρείες που παρέχουν υπηρεσίες ανακαίνισης, ο δήμος έχει επίσης διαπραγματευτεί χαμηλότερο κόστος για μέτρα ενεργειακής απόδοσης.
«Αλληλεγγύη» ως κεντρικό θέμα: Τι σημαίνει;
Τέτοιες δράσεις θα πρέπει να επιδιώκουν την ενίσχυση της κοινωνικής δικαιοσύνης, ενώ παράλληλα θα καλλιεργούν ενσυναίσθηση για όσους και όσες οι ζωές τους περιορίζονται ήδη από συστημικές αδικίες. Υπονοούν μια διαρκή δέσμευση που μπορεί να περιλαμβάνει δίκαιη κατανομή του κόστους που προκύπτει από την επιδίωξη ενός κοινού στόχου.
Ανάληψη δράσης για την ενδυνάμωση των μόνων γυναικών
Πολλαπλοί παράγοντες συμβάλλουν στις συστημικές αδικίες που υπονομεύουν την υγεία και την ευημερία των ανύπαντρων γυναικών και των εξαρτώμενων από αυτές ατόμων. Οι περισσότεροι είναι πολύπλοκοι και η αντιμετώπισή τους θα απαιτήσει στρατηγική και ολιστική δράση μακροπρόθεσμα.
Το WISE – Women in Solidarity for Energy – ένα ευρωπαϊκό έργο αλλά και ένα δίκτυο οργανισμών – στοχεύει στην έναρξη ενός πανευρωπαϊκού κινήματος για την καλύτερη κατανόηση και κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των πιο ευάλωτων πολιτών. Το WISE – Women in Solidarity for Energy – συγκεντρώνει εταίρους από όλη την Ευρώπη για να διερευνήσουν πώς η κακή στέγαση, η ενεργειακή ευαλωτότητα (φτώχεια), η ανισότητα των φύλων και η κλιματική μετάβαση τέμνονται στην καθημερινή ζωή των γυναικών, και πώς θα μπορούσαν να είναι πιο δίκαιες, βασισμένες και εφαρμόσιμες απαντήσεις.
Σε 7 χώρες (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ιταλία, Ολλανδία, Γαλλία, Ουγγαρία, Κροατία), η Κοινοπραξία WISE αποτελείται από ειδικούς σε τεχνικές, οικονομικές και κοινωνικές πτυχές της υλοποίησης ενός δίκαιου, καθαρού ενεργειακού συστήματος. Αρκετοί προσφέρουν συγκεκριμένη εμπειρία στην αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας και στην εφαρμογή μιας «οπτικής ισότητας των φύλων» τόσο στην πολιτική όσο και στην πρακτική δράση.
Η ισχυρή ικανότητα μετάδοσης των ιστοριών «ανθρώπων και ενέργειας» είναι κρίσιμη για την εμπλοκή και άλλων στο WISE και την επίτευξη των στόχων του.
Μεταξύ των εταίρων του προγράμματος συμμετέχουν ενεργά ο Aνεμος Ανανέωσης / Wind of Renewal και το INZEB.
Δράσεις για γυναίκες σε ενεργειακή φτώχεια, Γυναίκες σε Αλληλεγγύη για την Ενέργεια
Το Έργο υιοθετεί την ενεργειακή αλληλεγγύη ως βασική αρχή με βάση την αξία που μπορεί να προσφέρει σε τρεις τομείς:
Δημιουργία Κοινότητας: Πολλές μόνες γυναίκες που βρίσκονται σε ενεργειακή ευαλωτότητα επηρεάζονται επίσης αρνητικά από την κοινωνική απομόνωση. Η εμπλοκή των τοπικών φορέων και των πολιτών στην αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας μπορεί να ενισχύσει την ψυχολογική τους ευεξία και να μειώσει το βάρος της ανάγκης για πλήρη αυτάρκεια.
Ενθάρρυνση της συνδημιουργίας σχετικών λύσεων: Πολύ συχνά, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και άλλοι φορείς εφαρμόζουν δράσεις που δεν αντικατοπτρίζουν τις μεγαλύτερες ανάγκες των γυναικών. Η αλληλεγγύη στοχεύει στην ενδυνάμωση των γυναικών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.
Για πάνω από δύο χρόνια, το WISE έχει οργανώσει εκδηλώσεις και υλοποιήσει δράσεις που αποσκοπούν στην ευαισθητοποίηση, την ανάπτυξη γνώσεων, την παρακίνηση δράσης και την τόνωση της αλλαγής. Οι περισσότερες εκδηλώσεις διοργανώνονται σε τοπικό/εθνικό επίπεδο, με στόχο τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με την κατάσταση των πιο ευάλωτων γυναικών σε στοχευμένες περιοχές. Και, το πιο σημαντικό, την από κοινού ανάπτυξη λύσεων που ανταποκρίνονται στις άμεσες ανάγκες τους.
Στους πρώτους τέσσερις μήνες του, το WISE προσέλκυσε περισσότερα από 250 άτομα από περίπου 20 χώρες της ΕΕ στις δύο πρώτες του δραστηριότητες:
α) τη δημιουργία Εθνικών Συλλογικών Ομάδων WISE για την καθοδήγηση της τοπικής δράσης· και
β) διοργάνωση Πανευρωπαϊκού Συνεδρίου.
Δύο εκδηλώσεις είναι πανευρωπαϊκές, ενθαρρύνοντας την ανταλλαγή και στοχεύοντας στην τόνωση ενός κινήματος ενεργειακής αλληλεγγύης. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και άλλοι παράγοντες κατανοούν ότι οι γυναίκες που διαχειρίζονται μόνες τους τα νοικοκυριά ΕΙΝΑΙ η πιο ευάλωτη ομάδα στην Ευρώπη.
Μέσα από 10 στρατηγικά σχεδιασμένες εκδηλώσεις, οι εταίροι του WISE στοχεύουν στη συμμετοχή ενός συνεχώς αναπτυσσόμενου δικτύου φορέων στην επίτευξη τεσσάρων πρωταρχικών στόχων:
- Αύξηση της ευαισθητοποίησης του κοινού και των υπευθύνων λήψης αποφάσεων σχετικά με την κατάσταση των μόνων γυναικών.
- Ενημέρωση των μόνων γυναικών σχετικά με την ενέργεια γενικά και, πιο συγκεκριμένα, για τα ενεργειακά τους δικαιώματα.
- Συν-ανάπτυξη λύσεων μέσω της συμμετοχής των γυναικών που επηρεάζονται και ενός ευρύτερου φάσματος σχετικών φορέων.
- Δημιουργία συνθηκών ώστε και άλλες ομάδες να συμμετάσχουν στο κίνημα, διαθέτοντας πόρους σε πολλές γλώσσες
Το WISE εργάζεται για ένα γρήγορο πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα καθώς προωθεί τη συλλογική δράση για τη διάθεση περισσότερων πόρων σε διάφορες γλώσσες και στη συνέχεια για την ευαισθητοποίηση και την παροχή υπηρεσιών που απευθύνονται σε γυναίκες.
National collectives / Συλλογικότητες σε εθνικό επίπεδο
Συνοπτικά ανά χώρα: Σε κάθε χώρα διοργανώθηκαν εκδηλώσεις και τα αποτελέσματα μπορείτε να τα βρείτε συνοπτικά εδώ ανά χώρα
Βουλγαρία
Κροατία
Γαλλία
Ελλάδα
Ουγγαρία
Ιταλία
Ολλανδία
Σύντομες ανασκοπήσεις των αρχικών συναντήσεων του Εθνικού Συλλογικού Οργανισμού WISE προσφέρουν μια επισκόπηση των συνθηκών, των τρεχουσών καταστάσεων και των πτυχών που πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την εφαρμογή δράσεων. Δύο εκθέσεις που εκπονήθηκαν από το WISE θα είναι διαθέσιμες δημόσια μόλις εγκριθούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
– WISE Πανευρωπαϊκό Συνέδριο
– WISE Προβολή φίλμ
– Ταυτόχρονη μετάφραση σε πολλές γλώσσες
– Ημέρες ενεργειακής αλληλυγγύης προς γυναίκες
Αντιμετώπιση της ενεργειακής ευαλωτότητας των γυναικών – Ευρωπαϊκό Εργαστήριο στις Βρυξέλλες (WISE), 9/6/ 2026
Πέρυσι, μεταξύ άλλων δραστηριοτήτων, διοργανώθηκε από τους εταίρους του έργου μια δυναμική πανευρωπαϊκή διαδικτυακή εκδήλωση για το πρόγραμμα Women in Solidarity for Energy (WISE). Περισσότερες από 200 γυναίκες από όλη την Ευρώπη συγκεντρώθηκαν για να συζητήσουν θέματα φύλου, ενεργειακής φτώχειας και κλιματικής μετάβασης. Μεταφράσαμε το Δικαίωμα στην Ενέργεια για τις Γυναίκες σε όλη την Ευρώπη σε >15 ευρωπαϊκές γλώσσες .
Τώρα, το έργο πλησιάζει στο τέλος του. Θα υπάρξει άλλη μια ευκαιρία να συναντηθούμε και να συνδεθούμε αυτοπροσώπως! Σας προσκαλούμε θερμά να συμμετάσχετε μαζί μας στη σειρά πανευρωπαϊκών εργαστηρίων WISE στις Βρυξέλλες, την Τρίτη 9 Ιουνίου 2026, κατά τη διάρκεια της Εβδομάδας Βιώσιμης Ενέργειας της ΕΕ: WISE_WP10_Brussels_one-page flyer_FIN_2026.05.28
Η εκδήλωση στις Βρυξέλλες συνδυάζει συζητήσεις σε ολομέλεια, γνώσεις και καλές πρακτικές από διάφορες χώρες και πρακτικά εργαστήρια με εταίρους από ολόκληρη την κοινοπραξία. Μαζί, θα εξετάσουμε γιατί τόσες πολλές γυναίκες – ειδικά εκείνες που ζουν μόνες, φέρουν ευθύνες φροντίδας ή έχουν ήδη περιθωριοποιηθεί – παραμένουν παραμελημένες στον τομέα της στέγασης, της ενέργειας και της πολιτικής πράσινης μετάβασης, καθώς και τι μπορεί να γίνει διαφορετικά.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει:
- μια πρωινή συνεδρία ως μέρος του Νέου Ευρωπαϊκού Bauhaus·
- πρωινές ολομέλειες για τη στέγαση, την ενεργειακή ευπάθεια (φτώχεια) και πληροφορίες για χώρες από όλη την Ευρώπη·
- απογευματινά εργαστήρια που προσφέρουν πρακτικά εργαλεία και μεθόδους που αντλούνται από την εμπειρία των εταίρων του WISE·
- μια τελική συνεδρία που ρωτά ποιος εξακολουθεί να μένει εκτός των πολιτικών της ΕΕ για μια δίκαιη και καθαρή ενεργειακή μετάβαση.
Αυτός είναι ένας χώρος για ακτιβίστριες, φεμινίστριες, υπερασπιστές των δικαιωμάτων των γυναικών, φορείς στέγασης και ενέργειας, οργανισμούς περιβαλλοντικής και κλιματικής δικαιοσύνης, κοινωνικούς επαγγελματίες, δημόσιους φορείς, ερευνητές και πολιτιστικούς διοργανωτές που θέλουν να σκέφτονται και να δρουν πέρα από τα όρια.
WISE movement – as an individual, an organisation or a funder or in-kind contributor – explore the options under Ways to Engage.
Ο Ροίκος Θανόπουλος, 
Στην ομιλία της η Κωνσταντίνα Σιούντρη, Αν. Προϊσταμένη Υπηρεσίας Προστασίας και έργων Νεωτέρων Μνημείων Αττικής – Α. Στερεάς, και Κυκλάδων του Υπουργείου Πολιτισμού, τόνισε “τον ρόλο των ξερολιθιών και των αγροτικών αναβαθμίδων της Σίφνου ως στοιχείων πολιτιστικής κληρονομιάς, περιβαλλοντικής προστασίας και βιώσιμης διαχείρισης του τοπίου. Τόνισε ότι οι αναβαθμίδες δεν αποτελούν μόνο κατάλοιπα της παραδοσιακής αγροτικής δραστηριότητας, αλλά ένα διαχρονικό σύστημα συγκράτησης εδάφους και υδάτων, προστασίας από τη διάβρωση και περιορισμού πλημμυρικών φαινομένων. Παρουσιάσε παραδείγματα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ιρλανδία, η Ιταλία και η Ισπανία, όπου η αποκατάσταση ξερολιθικών κατασκευών χρηματοδοτείται μέσω ευρωπαϊκών και εθνικών προγραμμάτων. Επισημάνθηκε ότι στην Ελλάδα, παρά την αναγνώριση της τέχνης της ξερολιθιάς από την UNESCO, δεν υφίσταται ακόμη οργανωμένο εθνικό πρόγραμμα καταγραφής, προστασίας και αποκατάστασης των σχετικών δικτύων τοπίου. Πρότεινε την δημιουργία πιλοτικού μητρώου ξερολιθικών διαμορφώσεων στη Σίφνο, αξιοποίηση ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων και ενίσχυση της εκπαίδευσης εξειδικευμένων τεχνιτών. Υπογραμμίστηκε τέλος ότι η προστασία των ξερολιθιών δεν αφορά μόνο τη διατήρηση της ιστορικής φυσιογνωμίας του νησιωτικού τοπίου, αλλά συνδέεται άμεσα με την ανθεκτικότητα του νησιού απέναντι στην κλιματική αλλαγή και τη βιώσιμη χωρική ανάπτυξη”.
Ο Νίκος Μπελιός, αναφέρθηκε στον Πρωτογενή Τομέα Παραγωγής στην Ελλάδα, και επισήμανε ότι “εδώ και πολλά χρόνια, είναι υπό διωγμόν. Η Συμφωνία Mercosur είναι απλώς η Ταφόπλακα κάθε ελπίδας για τον Πρωτογενή Τομέα. Η Σίφνος, με τις ιδιαίτερες δυσκολίες της, έχει μόνο προβλήματα και κανείς δεν θέλει ούτε και μπορεί να δώσει λύσεις. Ορεινό ανάγλυφο, μικροί κλήροι, υψηλό κόστος μεταφοράς από και προς, μικρή παραγωγή και χωρίς προοπτική τυποποίησης. Όλα αυτά θα μπορούσαν να είναι συγκριτικά πλεονεκτήματα. Βιολογικά, Πεντανόστιμα, Αγνά, χωρίς πολλά παιχνίδια με την χημεία και την βιολογία. Ήταν και είναι η βάση για την Ανάδειξη της Σίφνου σε γαστριμαργικό Παράδεισο. Οι επιθετικές Τουριστικές Επενδύσεις στη Σίφνο στερούν από τον Παραγωγό τον Ζωτικό του Χώρο. Αυτές οι τεράστιες τουριστικές μονάδες, τεράστιες σε σχέση με το Μέτρο που ήταν πάντα ο κανόνας στη Σίφνο, με τις γεωτρήσεις τους στερούν το πολύτιμο υπόγειο νερό από κάθε πλάσμα, ζώο ή φυτό. Οι νέοι στη Σίφνο δεν έχουν την δύναμη και την διάθεση να ασχοληθούν σοβαρά με τον Πρωτογενή Τομέα”.
Η Ελένη Τζιρτζιλάκη, Νομαδική Αρχιτεκτονική αναφέρθηκε στους “Σπόρου στον ντορβά και αγροτικό τοπίο”. “Υπάρχουν ακόμη σπόροι για να μαζευτούν και χώρος στο βασίλειο των άστρων” αναφέρεται αρχικά στην Ούρσουλα Λε Γκεν και στη θεωρία του σακιδίου, ότι το πρώτο εργαλείο πολιτισμού ήταν ενας υποδοχέας, μάρσιπος, ντορβάς στον οποίο αποθήκευαν λίγους σπόρους απαραίτητους. Στις Ινδίες γυναίκες όπως η Βαντάνα Σίβα δίνουν μεγάλο αγώνα για τους σπόρους. Στη Σίφνο απο τις πρώτες κοινωνίες υπάρχει ανεπτυγμένη γεωργία και στο Φρούδι της Μπαρώνας μαζι με τα γεωργικά λίθινα εργαλεία βρήκαν σπόρους. Για να συντηρηθούν οι ξερολιθιές, τα μονοπάτια και γενικότερα το αγροτικό τοπίο χρειάζεται να υπάρξει γεωργία. Χρειάζεται να αλλάξει η νοοτροπία της μόνης αναπτυξης του τουρισμού. Είναι άμεση η σύνδεση του αγροτικού τοπίου, της γεωργίας και των παραδοσιακών ποικιλιών. Καλλιεργώ τη γη, καλλιεργώ τον πολιτισμό. Οι άνθρωποι που φυλάσσουν τους σπόρους είναι οι θεματοφυλακες του πολιτισμού και του τόπου. Υπάρχουν στη Σίφνο αρκετοί άνθρωποι που φυλάσσουν σπόρους, που τους διατηρούν και τους καλλιεργούν. Αποτελούν ενα δίκτυο φροντίδας. Εδώ και τρία χρόνια γίνεται η συλλογή σπόρων από μια ομάδα μαζί με τον Ροίκο Θανόπουλο. Η συλλογή των σπόρων γίνεται μαζί με την συλλογή ιστοριών από τους ανθρώπους. Εϊναι ένας άλλος τρόπος να σκεφτούμε το τοπίο, καθώς η φροντίδα έχει σχέση με τον τόπο και διασχίζει τον χρόνο”. Η εισήγησή της αναφέρθηκε – όπως τόνισε – στην αγρότισσα ποιήτρια Φλώρα Πατριάρχη, στον Αποστόλη Γεωργούλη, στην Φλώρα Λεμπέση και στον πατέρα του Λουμίδη που καλλιεργούσε στο Ανω Πετάλι”.
Πρόσφατα σχόλια