Category

Uncategorized

Συνεργασία Ανέμου Ανανέωσης και Ισπανικού Ερυθρού Σταυρού στο πλαίσιο του WELCOMMON

By | Uncategorized | No Comments

Στις 20 Ιουλίου, ο Άνεμος Ανανέωσης (AA) και ο Ερυθρός Σταυρός Ισπανίας (SRC)  υπέγραψαν Σύμφωνο Συνεργασίας στο πλαίσιο του προγράμματος φιλοξενίας και ένταξης προσφύγων #WELCOMMON. Το Σύμφωνο Συνεργασίας υπέγραψαν, ο Νίκος Χρυσόγελος, πρόεδρος της ΔΕ του Ανέμου Ανανέωσης και υπεύθυνος του προγράμματος WELCOMMON και o Daniel López Villanueva, επικεφαλής της αντιπροσωπείας του Ισπανικού Ερυθρού Σταυρού στην Ελλάδα. Την προετοιμασία του Συμφώνου και του καθημερινού προγράμματος έχει αναλάβει η Ivonne Aixalà Vives, Outreach Coordinator SRC.

Στο πλαίσιο συνεργασίας – που έχει, καταρχάς, διάρκεια μέχρι 31.12.2017 – ο Άνεμος Ανανέωσης θα φιλοξενεί στο WELCOMMON 2 ή 3 φορές  την εβδομάδα ομάδα του RED CROSS MEDICAL MOBILE UNIT του Ερυθρού Σταυρού Ισπανίας που περιλαμβάνει γιατρό γενικής ιατρικής, νοσηλεύτρια και αραβόφωνο διερμηνέα ώστε να ενισχυθούν οι υπηρεσίες υγείας που προσφέρουμε προς τους φιλοξενούμενους πρόσφυγες.

Είναι μια συνεργασία που έρχεται να ενισχύσει τόσο το σχετικό προσωπικό του WELCOMMON (1 νοσηλεύτρια και 1 μαία) και τις υπηρεσίες που προσφέρουμε όσο και τις υπάρχουσες συστηματικές συνεργασίες μας με άλλες δομές παροχής υπηρεσιών υγείας  (γιατροί ΕΑΤΑ, Γιατροί Χωρίς Σύνορα, δημόσιο σύστημα υγείας, κοινωνικά ιατρεία) εκτός του χώρου WELCOMMON με δεδομένες τις μεγάλες ανάγκες πρωτοβάθμιας φροντίδας και διασφάλισης της υγείας τόσο των φιλοξενούμενων όσο και γενικότερα της δημόσιας υγείας, στο πλαίσιο της πολιτικής μας για έναν πρότυπο χώρο υποδοχής, προσωρινής φιλοξενίας και (κοινωνικής, επαγγελματικής) ένταξης των προσφύγων ώστε να λειτουργεί η όλη διαδικασία προς όφελος και των προσφύγων και της τοπικής κοινωνίας.

Η συνεργασία μας με τον Ισπανικό Ερυθρό Σταυρό είναι σύμφωνη με τις 7 βασικές αρχές που διέπουν το  διεθνές κίνημα του Ερυθρού Σταυρού και της Ερυθράς Ημισελήνου:  Ανθρωπιά, αμεροληψία, ουδετερότητα, ανεξαρτησία, εθελοντική υπηρεσία, ενότητα και οικουμενικότητα

Υπάρχουν 3 επίπεδα υπηρεσιών που προσφέρουμε στο πλαίσιο του WELCOMMON στον δικό μας χώρο:

  • Προώθηση της καλής υγείας των φιλοξενούμενων, screening για την κατάσταση της υγείας τους, τήρηση φακέλου (απόρρητου) με όλες τις σχετικές πληροφορίες, καθημερινή πληροφόρηση/παροχή συμβουλών για τυχόν προβλήματα υγείας όσων προσέρχονται στον ειδικό χώρο του κοινωνικού ιατρείου, παραπομπές σε δομές υγείας ανάλογα με την σοβαρότητα της κάθε υπόθεσης, παρακολούθηση της εξέλιξης της υγείας σε περίπτωση σοβαρών προβλημάτων
  • Τεστ μαντού για φυματίωση σε όλους τους φιλοξενούμενους ανεξαρτήτως ηλικίας
  • Προγραμματισμός για τους εμβολιασμούς που επιβάλλει η ελληνική νομοθεσία, εφόσον δεν υπάρχει τεκμηρίωση ότι έχουν πράγματι γίνει (έχουμε ειδικό έντυπο με βάση τις οδηγίες της WHO με τα είδη εμβολίων και ημερομηνία που τα έχουν κάνει

Επίσης φροντίζουμε για ραντεβού των φιλοξενούμενων προσφύγων σε νοσοκομεία, μαιευτήρια, δομές υγείας, και συνοδεία τους εφόσον δεν μπορούν να πάνε μόνοι τους. Σε κάθε περίπτωση παρέχουμε στους γιατρούς όλες τις αναγκαίες ιατρικές πληροφορίες από τον φάκελό τους και διαθέτουμε διερμηνείς ώστε να διευκολύνονται στο έργο τους οι γιατροί και νοσηλευτές των δημόσιων δομών.

Διεθνές σχολείο για κοινωνικές επιχειρήσεις στη Νάπολη, Ιταλία

By | Uncategorized | No Comments

Διεθνές Σχολείο για Κοινωνικές Επιχειρήσεις

Ενδιαφέρον σεμινάριο για κοινωνικές επιχειρήσεις στη Νάπολη, Ιταλίας, 20-23 Οκτωβρίου 2016

Το σεμινάριο (SCIS2016) που διοργανώνει η Federsolidarietà – Confcooperative (Συνομοσπονδία Συνεταιρισμών Ιταλίας), μέλος της CECOP, της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας συνεταιρισμών βιομηχανιών και υπηρεσιών, απευθύνεται σε εκπροσώπους κοινωνικών συνεταιρισμών και έχει ως στόχο την ενημέρωση, τη διάδοση καλών παραδειγμάτων και πρακτικών και τη δικτύωση. Μετά τη διοργάνωσή του σε Μπερτινόρο (2014) και Μιλάνο (2015), το 2016 το σεμινάριο θα διεξαχθεί στη Νάπολη από τις 20 έως τις 23 Οκτωβρίου. Στο σεμινάριο του 2015 από την Ελλάδα συμμετείχε εκπρόσωπος του ΑΝΕΜΟΥ ΑΝΑΝΕΩΣΗΣ.
Τη φετινή χρονιά το σεμινάριο θα εστιάσει στην τοπική ανάπτυξη, τις δυνατότητες συνεργασίες μεταξύ συνεταιριστικών και συμβατικών επιχειρήσεων, καθώς στα χρηματοδοτικά εργαλεία για την ανάπτυξη της κοινωνικής επιχειρηματικότητας.

Στο σεμινάριο θα συμμετάσχουν 40 εκπρόσωποι κοινωνικών επιχειρήσεων, 20 από την Ιταλία και 20 από άλλες χώρες. Γλώσσα εργασίας θα είναι τα αγγλικά. Το κόστος συμμετοχής ανέρχεται σε 220 ευρώ και περιλαμβάνει διαλέξεις, σεμινάρια, εκπαίδευση, φαγητό, διαμονή (προβλέπεται έξτρα επιβάρυνση εάν επιθυμείτε να διαμείνετε σε μονόκλινο δωμάτιο), καθώς και επίσκεψη στις Κατακόμβες του Αγίου Ιανουαρίου, ένα project του κοινωνικού συνεταιρισμού “La Paranza”

Οι αιτήσεις υποβάλλονται έως 15 Σεπτεμβρίου 2016.. Πληροφορίες για το πρόγραμμα και τη φόρμα συμμετοχής θα βρείτε στο σύνδεσμο: http://www.cicopa.coop/Cooperatives-managers-to-attend.html

Ο τόπος δικτυώνεται – Η πόλη μαθαίνει: Ένα ενδιαφέρον συνέδριο για την δια βίου μάθηση, ενδυνάμωση κοινοτήτων, συμμετοχικό σχεδιασμό

By | Uncategorized, Δράσεις | No Comments

Ο Πρόεδρος του «Ανέμου Ανανέωσης», Νίκος Χρυσόγελος, συμμετείχε στο 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο Δια Βίου Μάθησης, Κοινοτικής Ενδυνάμωσης και επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών/πολιτισμικών, αυτοδιοικητικών στελεχών/εμψυχωτών που πραγματοποιήθηκε από τις 3 έως τις 5 Ιουνίου 2016 στα Χανιά.  Ανέπτυξε το θέμα: «Συμμετοχικές διαδικασίες στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση τοπικών προγραμμάτων», ενώ συμμετείχε και στο εργαστήριο «Η Πόλη Εμπνέει, ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ … ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΜΑΤΙΑ»

Την διοργάνωση του συνεδρίου είχε το e-Επιστημονικό περιοδικό “Εκπαίδευση Ενηλίκων και Πολιτισμός στην Κοινότητα” και το Επιστημονικό Δίκτυο Εκπαίδευσης Ενηλίκων Κρήτης (EΔΕΕΚ)
Σε συνεργασία με: Tο Πανεπιστήμιο Κρήτης, Φιλοσοφική Σχολή, Τμήμα Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών και το Πολυτεχνείο Κρήτης, Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Εργαστήριο Μεταβαλλόμενων Ευφυών Περιβαλλόντων (TUC TIE Lab)
Σε συνδιοργάνωση με: Την Περιφέρεια Κρήτης, την Περιφερειακή Ενότητα Χανίων, την Περιφερειακή Ένωση Δήμων (ΠΕΔ) Κρήτης και τους Δήμους Χανίων, Πλατανιά, Κισσάμου, Αποκορώνου.

Δείτε το πρόγραμμα του Συνεδρίου εδώ

sustainable.development

Συμμετοχικές διαδικασίες στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση τοπικών προγραμμάτων

Του Νίκου Χρυσόγελου*

Περίληψη εισήγησης 

Μια σειρά αξιολογήσεων για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωκοινοβουλίου για τα αποτελέσματα των διαφόρων ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων των προηγούμενων περιόδων και η συσσωρευμένη εμπειρία σε ευρωπαϊκό επίπεδο έχουν δείξει ότι η απουσία συμμετοχικών διαδικασιών στην ιεράρχηση προτεραιοτήτων, στον σχεδιασμό προγραμμάτων και έργων όσο και στην υλοποίηση, παρακολούθηση κι αξιολόγηση οδηγούν συχνά όχι μόνο σε μη αποδοτικά και λειτουργικά έργα αλλά και σε αναποτελεσματική χρήση, αν όχι σπατάλη, των περιορισμένων δημόσιων πόρων.

Όταν οι πρωτοβουλίες δεν ξεκινούν από τις τοπικές κοινωνίες, ή όταν οι ντόπιοι δεν συμμετέχουν στη διαμόρφωση των προτεραιοτήτων και επιλογών, είναι πιθανόν ο σχεδιασμός να αποτύχει, τα έργα να μην υλοποιηθούν με σωστό τρόπο ή να μην είναι λειτουργικά. Αντιθέτως, έργα τα οποία είναι «ιδιοκτησία» των τοπικών κοινωνιών είναι πιο πιθανόν να εκτελεστούν με μεγαλύτερη υπευθυνότητα και να διασφαλιστεί η βιωσιμότητά τους μακροπρόθεσμα.

O σχεδιασμός της τοπικής και περιφερειακής ανάπτυξης πρέπει να βασιστεί σε νέες προσεγγίσεις που δίνουν έμφαση στις συμμετοχικές διαδικασίες. Είτε αυτό αφορά στην «ευφυή εξειδίκευση» σε επίπεδο περιφέρειας, είτε στην πολιτική για την φτώχεια είτε στην διαμόρφωση μιας πλατείας είτε στο μοντέλο μετακινήσεων των πολιτών, η λήψη των αποφάσεων πρέπει πλέον να είναι το τελικό «προϊόν» που παράγεται με την συμμετοχή των πολιτών.  Κι όταν εννοούμε διαβούλευση, δεν εννοούμε προσχηματικές ή χαοτικές διαδικασίες διαβούλευσης αλλά δομημένη και σωστή διαδικασία διαλόγου, που βασίζεται σε μεθοδολογίες συζήτησης, καταγραφής απόψεων και τελικών αποφάσεων που λαμβάνουν υπόψη τις προτάσεις και συνθέτουν.

Στην πραγματικότητα, δηλαδή, περνάμε πλέον από ένα μοντέλο που είναι επιβολή των αποφάσεων «από τα πάνω προς τα κάτω» (top-down) σε ένα νέο μοντέλο που βασίζεται στον σχεδιασμό «από τα κάτω προς τα πάνω», bottom-up.

Όμως ΔΕΝ είναι πια σε εθελοντικό επίπεδο ο σχεδιασμός της τοπικής και περιφερειακής ανάπτυξης με μεθόδους «από τα κάτω προς τα πάνω» και η ουσιαστική διαβούλευση με τους πολίτες. Είναι πλέον προαπαιτούμενα για τη χρηματοδότηση προγραμμάτων και έργων και περιγράφονται με σαφήνεια στους Κανονισμούς των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων για την περίοδο 2014-2020.

Σημαντικό εργαλείο σε μια τέτοια προσέγγιση είναι η «Τοπική Ανάπτυξη με Πρωτοβουλία Τοπικών Κοινοτήτων» (Community Led Local Development).

Αυτή η μεθοδολογία (συμμετοχικός σχεδιασμός, από τα κάτω προς τα πάνω), όσο κι αν φαίνεται δύσκολη για την ελληνική πραγματικότητα, είναι αποτελεσματική, εφόσον εφαρμοστεί συστηματικά και εκπαιδευτούν η διοίκηση, η αυτοδιοίκηση, οι υπηρεσίες και η κοινωνία των πολιτών.

Πόροι για μια τέτοια ανάπτυξη ικανοτήτων υπάρχουν και στα 5 Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά κι Επενδυτικά Ταμεία.

Αρκεί να γίνει, όμως, κατανοητή η μεγάλη αναγκαιότητα μιας τέτοιας αλλαγής.

Νίκος Χρυσόγελος είναι πρόεδρος του Κοινωνικού Συνεταιρισμού «ΑΝΕΜΟΣ ΑΝΑΝΕΩΣΗΣ»

Συμβολική (επανα)χρησιμοποίηση των σωσσιβίων προσφύγων για υπαίθρια σκακιέρα

By | Uncategorized | No Comments
Jason deCaires Taylor - prosfyges poy psaxnoun oneira sto vitho thalassas   syrian-refugees-lesvos   metanastes1-2-thumb-large  
Πάνω από 60.000.000 άνθρωποι έχουν εγκαταλείψει τις περιοχές τους και είναι πρόσφυγες, προσπαθώντας να ξεγύγουν από τη βία, τους πολέμους, τις απειλές για τη ζωή του. Είναι ένα θέμα που έχει πολλές διαστάσεις, με κυρίαρχη φυσικά την διασφάλιση των δικαιωμάτων των ανθρώπων που είναι πρόσφυγες, την υποδοχή και την φιλοξενία τους σε ανθρώπινες συνθήκες, την κοινωνική ένταξη, την προστασία των ανήλικων και σσυνόδευτων παιδιών κα
rescue-medart1
Αλλά υπάρχουν και άλλες διαστάσεις που συχνά διαφεύγουν της προσοχής μας όπως είναι για παράδειγμα η διαχείριση του τεράστιου όγκου σωσσιβίων και άλλων πλαστικών (βάρκες, άλλα αντικείμενα) που σχετίζονται με τον τρόπο μετακίνησης των μεταναστών μέσω της θάλασσας. Ή η διαχείριση των λυμάτων και άλλων απορριμμάτων από την παρουσία εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων σε συνθήκες έκτακτων συνθηκών ή στους χώρους μαζικής διαμονής τους (hot spots). Στη χώρα μας παρόμοια θέματα δεν έχουν αντιμετωπιστεί ακόμ με βιώσιμο τρόπο. 
σωσσιβια1images (1)σωσσίβια2
Η προσοχή στρέφεται σε δυο συχνά συμπληρωματικές πρακτικές:
-Συλλογή και κατάλληλη διαχείριση – κυρίως των σωσσιβίων, ρούχων και πλαστικών βαρκών – με έμφαση στην επαναχρησιμοποίηση κι ανακύκλωση στις περιοχές όπου φτάνουν χιλιάδες άνθρωποι (πχ Λέσβος, Χίος κα),
– Διαχωρισμός των συσκευασιών και άλλων απορριμμάτων  στους χώρους υποδοχής ώστε να μην συσσωρεύονται βουνά από απόβλητα που ως έχουν ως αποτέλεσμα να δημιουργούνται συνθήκες επικίνδυνες για την υγεία αλλά και το περιβάλλον και η επαναχρησιμοποίηση κι ανακύκλωσή τους όταν πια οι άνθρωποι έχουν εγκατασταθεί κάπου.
kos-4-aprlioy-2015-5-630x380
Υπάρχουν, επίσης, προσπάθειες σε διεθνές επίπεδο γι αξιοποίηση ορισμένων υλικών μέσω της δημιουργίας εικαστικών έργων και παραγωγής χρηστικών προϊόντων, με στόχο την ευαισθητοποίηση των πολιτών.
Ορισμένοι καλλιτέχνες, όπως ο Ai Weiwei και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων συγκέντρωσαν ένα αριθμό σωσσιβίων για να κάνουν έργα τέχνης κυρίως με στόχο να ευαισθητοποιήσουν ή να κατασκευάσουν με αυτά χρηστικά αντικείμενα.
Bildunterschrift

Bildunterschrift

Ο καλλιτέχνης Issam Kourbaj χρησιμοποίησε αντικείμενα προσφύγων από τη Συρία για να κάνει με τη σειρά του εικαστικές εκθέσεις για την κατάσταση στη χώρα του
IssamKourbaj1
Το Πανεπιστήμιο Αιγαίου είχε μια ωραία ιδέα, να κατασκευαστεί μια υπαίθρια σκακιέρα με πλαστικά και χαρτί από τα σωσίβια. Στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής του πολιτικής, οργανώνει μια ιδιαίτερα συμβολική δράση με την κατασκευή υπαίθριας σκακιέρας στο Λόφο, με υλικά που κυριαρχούν στην “καθημερινότητα” μας: Χαρτί και Σωσίβια! Ενσωματώνει στην ακαδημαϊκή ζωή, τα υλικά του αγώνα επιβίωσης των προσφύγων που βγήκαν στην ακτή, λίγα μέτρα μπροστά από το Πανεπιστήμιο.
13221452_1181543908523814_8208202991098892220_n13235113_1181543928523812_7820089256143940643_o13246335_1181543841857154_7962580356041285897_o13220538_1181543431857195_3746149781612933930_o13217343_1181544145190457_4169273316203171586_o
Επαναχρησιμοποιούνται τα «άχρηστα», με υψηλή συμβολική αξία υλικά, μεταμορφώνοντας τα σ’ ένα υπαίθριο ‘παιχνίδι’ για την Κοινότητα του Λόφου. Είναι μια πρόταση της διοικητικής υπαλλήλου του Πανεπιστημίου και trash artist Φερενίκης Τσαμπαρλή. Μια δράση με διπλό συμβολισμό: Περιβάλλον και Άνθρωπος!
13238989_1181543931857145_9061492443358180592_n
 
Τα εγκαίνια της υπαίθριας σκακιέρας προγραμματίζονται να γίνουν στο πλαίσιο των εορτασμών του Πανεπιστημίου, επ’ ευκαιρία της Παγκόσμιας ημέρας Περιβάλλοντος.

Πράσινη Κοινωνική καινοτομία για αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας

By | Uncategorized | No Comments

Του Νίκου Χρυσόγελου

προέδρου της ΔΕ του ΑΝΕΜΟΥ ΑΝΑΝΕΩΣΗΣ

Το άρθρο αυτό δημοσιεύθηκε και στο TVXS http://tvxs.gr/news/egrapsan-eipan/prasini-koinoniki-kainotomia-gia-tin-antimetopisi-tis-energeiakis-ftoxeias

Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες  η ενεργειακή φτώχεια αποτελεί σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα με πολλαπλές επιπτώσεις τόσο στην υγεία όσο και στην γενικότερη ένδεια και πλήττει περισσότερους από 100.000.000 Ευρωπαίους πολίτες. Tο 10% των πολιτών της ΕΕ είχε καθυστερήσεις στην πληρωμή των λογαριασμών κοινής ωφελείας το 2015 (37% στα κράτη μέλη που πλήττονται περισσότερο). Tο 12 % των πολιτών της ΕΕ δεν ήταν σε θέση να έχουν επαρκή θέρμανση στα σπίτια τους το 2014 (60 % στα κράτη μέλη που πλήττονται περισσότερο), ενώ το 16% του πληθυσμού της ΕΕ κατοικούσε το 2014, σύμφωνα με τις στατιστικές SILC, σε σπίτια με στέγες που έσταζαν και είχαν υγρούς τοίχους (33% στα κράτη μέλη που πλήττονται περισσότερο).

energy slide 03

Σύμφωνα με μελέτη που εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Απόδοσης Κτιρίων (Buildings Performance Institute Europe-BPIE) «Μετριάζοντας την ενεργειακή φτώχεια στην Ευρώπη» οι τρεις χώρες με τα πιο υψηλά ποσοστά σε όλους τους δείκτες είναι η Βουλγαρία, η Κύπρος και η Ελλάδα, ενώ στη Σουηδία, την Ολλανδία, τη Δανία και το Λουξεμβούργο η ενεργειακή φτώχεια δεν φαίνεται να αποτελεί μείζον πρόβλημα, αφού τα ποσοστά των δεικτών εμφανίζονται αρκετά χαμηλά. Ειδικά για Ελλάδα οι παραπάνω δείκτες διαμορφώνονται σε ποσοστό 70% για την αδυναμία διατήρησης επαρκούς θέρμανσης στις κατοικίες, ποσοστό 50.7% για την καθυστέρηση αποπληρωμής οφειλών στους οργανισμούς κοινής ωφελείας και ποσοστό 29.5%, για τα άτομα που ζουν σε κατοικίες με ακατάλληλες συνθήκες διαβίωσης.Τα ποσοστά αυτά είναι αρκετά υψηλότερα από τους μέσους όρους της Ευρώπης που αντίστοιχα είναι 10.8%, 10% και 15.1%.

BPIEposter-Fuel-Poverty20151

Πρόσφατη μελέτη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατέδειξε πως κατά το έτος 2013 ποσοστό της τάξης του 36% των ελληνικών νοικοκυριών αντιμετώπιζε προβλήματα ενεργειακής φτώχειας, το οποίο μεταφράζεται ως «δυσκολία στην διατήρηση συνθηκών άνεσης στην κατοικία τους» ώστε διασφαλίζονται οι βασικές συνθήκες διαβίωσης και υγείας.

 Η ενεργειακή ένδεια συνδέεται με τη γενική ένδεια και είναι «αποτέλεσμα μιας σειράς βαθύτερων αιτίων στα οποία περιλαμβάνονται οι υψηλές τιμές της ενέργειας, οι επιθετικές τεχνικές εμπορίου και εμπορικής προώθησης, παράγοντες που αφορούν την υγεία και την αναπηρία, η έλλειψη πρόσβασης σε εξατομικευμένες προσφορές ή σε διαδικτυακές υπηρεσίες, το χαμηλό εισόδημα, το είδος του συστήματος θέρμανσης που χρησιμοποιείται στο νοικοκυριό καθώς και η ποιότητα και η ενεργειακή απόδοση των κατοικιών». Διαπιστώνεται εξάλλου ότι η ενεργειακή ένδεια είναι σοβαρότερη στις χώρες με χαμηλότερο επίπεδο κοινωνικών κατοικιών, όπως π.χ. στις ανατολικές και στις μεσογειακές χώρες.

 Η ενεργειακή διάσταση στη φτώχεια επηρεάζει σημαντικά και την γενικότερη ένδεια. Συχνά η ενεργειακή φτώχεια οδηγεί σε σοβαρά προβλήματα υγείας ή και αύξηση των ποσοστών πρόωρης θνησιμότητας όπως δείχνουν έρευνες στην Ελλάδα αλλά και σε άλλες χώρες. Λανθασμένες πρακτικές που σχετίζονται με την ενεργειακή φτώχεια μπορεί να έχουν επιπτώσεις στην υγεία του ευρύτερου πληθυσμού κυρίως μέσω της ατμοσφαιρικής ρύπανσης που προκαλείται από την καύση ακατάλληλων «καυσίμων» σε συστήματα θέρμανσης (πχ κακής ποιότητας ξύλων σε τζάκια).

 Έκθεση του Eurofound με θέμα τη στέγαση στην Ευρώπη διαπιστώνει ότι, λόγω των υφιστάμενων επιπέδων ακατάλληλων κατοικιών (στοιχεία του 2011), το συνολικό κόστος των ιατρικών δαπανών επιβαρύνει τις οικονομίες της ΕΕ των 28 κατά περισσότερο από 170 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως· λαμβάνοντας υπόψη ότι, εάν πραγματοποιούνταν όλες οι σχετικές επισκευές, οι ιατρικές δαπάνες θα περιορίζονταν κατά περίπου 8 δισεκατομμύρια ευρώ κατά το πρώτο έτος, ενώ θα συνέχιζαν να προκύπτουν οφέλη και στο μέλλον·

 Παρόλα αυτά, δεν έχει δοθεί η πρέπουσα προσοχή στο πρόβλημα και κυρίως δεν έχει αναπτυχθεί μια κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική για την αντιμετώπισή του.

SE4all2

 Ποιοι είναι οι λόγοι των υψηλών ποσοστών ενεργειακής φτώχειας

Οι λόγοι για αυτά τα υψηλά επίπεδα ενεργειακής φτώχειας στην Ελλάδα είναι πολλοί, κατά την γνώμη μου όμως συμπυκνώνονται στην έλλειψη κοινωνικής και πράσινης καινοτομίας. Μέχρι σήμερα οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν την ενεργειακή φτώχεια μέσα από μια επιδοματική προσέγγιση, με αποτέλεσμα από την μία να διαιωνίζεται το πρόβλημα γιατί δεν αντιμετωπίζεται στην ρίζα του και από την άλλη να σπαταλιούνται σημαντικοί πόροι (πχ επίδομα θέρμανσης για αγορά πετρελαίου) που έρχονται μάλιστα σε αντίθεση με πολιτικές για προστασία του κλίματος.

Με δεδομένο ότι η ενεργειακή φτώχεια δεν συνδέεται μόνο με την απουσία εισοδήματος ή με πολύ χαμηλό εισόδημα, αλλά και με πολλούς άλλους παράγοντες, όπως είναι η κατάσταση του κτηρίου, η χωροταξία της περιοχής, η τιμή των καυσίμων και του ρεύματος, η ενημέρωση των πολιτών σε θέματα ενέργειας,  οι υπάρχουσες κοινωνικές και ενεργειακές πολιτικές, οι συνήθειες του πληθυσμού, η κλιματική ζώνη, είναι φανερό ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν μπορεί να επικεντρώνει μόνο στους οικονομικούς όρους και το εισόδημα.

Πώς μπορεί να περιοριστεί η ενεργειακή φτώχεια

 Όπως δείχνουν πολλές έρευνες, η αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας δεν μπορεί να προκύψει από πολιτικές που βασίζονται κυρίως σε επιδόματα και σε άμεση οικονομική υποστήριξη των νοικοκυριών για θέρμανση (πχ επίδομα για αγορά πετρελαίου θέρμανσης) μια και δεν εξασφαλίσουν μια μακροπρόθεσμη και βιώσιμη λύση στο πρόβλημα της ενεργειακής φτώχειας. Η βοήθεια αυτή πρέπει να επαναλαμβάνεται συνεχώς και άρα οδηγεί σε τεράστια σπατάλη οικονομικών πόρων.

Αντιθέτως, η πολιτική για την ενεργειακή φτώχεια για να είναι αποδοτική και βιώσιμη πρέπει να βασιστεί σε μεγάλο βαθμό σε μέτρα ριζικής ενεργειακής ανακαίνισης στις κατοικίες των νοικοκυριών που πλήττονται από αυτήν καθώς και σε καινοτόμες κοινωνικές πολιτικές. Παρόμοια μέτρα μπορούν να συνδυαστούν με πολιτικές ενεργούς απασχόλησης των ατόμων που πλήττονται από την ενεργειακή φτώχεια (ακόμα και σε εργασίες που απαιτούνται για την ενεργειακή αναβάθμιση των κτηρίων) καθώς και με πολιτικές παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές μέσω ενεργειακών συνεταιρισμών σε επίπεδο ακόμα και γειτονιάς.

Screen Shot 2013-10-17 at 6.10.08 PM

Είναι ανάγκη, λοιπόν, να διασφαλιστεί το δικαίωμα πρόσβασης όλων των πολιτών στην ενέργεια, με βάση και το άρθρο 34, παράγραφος 3 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο ορίζει ότι, «προκειμένου να καταπολεμηθεί ο κοινωνικός αποκλεισμός και η φτώχεια, η Ένωση αναγνωρίζει και σέβεται το δικαίωμα κοινωνικής αρωγής και στεγαστικής βοήθειας προς εξασφάλιση αξιοπρεπούς διαβίωσης σε όλους όσους δεν διαθέτουν επαρκείς πόρους». Αυτό το δικαίωμα όμως πρέπει να διασφαλιστείμέσα από την προώθηση πολιτικών που βασίζονται στην κοινωνική και πράσινη καινοτομία και όχι μέσω προσωρινών, αναποτελεσματικών και μη βιώσιμων μέτρων.

Στόχος πρέπει, λοιπόν, να είναι η αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας με τρόπο που να συνάδει με την κοινωνική δικαιοσύνη, την απασχόληση -δημιουργία βιώσιμων θέσεων εργασίας και άλλες πολιτικές που σχετίζονται με το θέμα, όπως αυτές για την πολιτική στέγασης και κοινωνικής κατοικίας, την ενεργειακή αποτελεσματικότητα των κτηρίων, την εξυγίανση των δημοσιονομικών, την προστασία του κλίματος και την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.

Ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου που υπερψηφίστηκε στις 14 Απριλίου 2016 (μη δεσμευτικό νομοθετικά) υποστηρίζει την συντονισμένη πολιτική για αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας σε ευρωπαϊκό επίπεδο (καθώς και την σύνδεση των κοινωνικών στόχων και της ενεργειακής πολιτικής, με δεδομένο ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία για την ενεργειακή πολιτική αναγνωρίζει τους κοινωνικούς στόχους στις πολιτικές ενεργειακής απόδοσης. Θεωρεί μάλιστα λυπηρό το γεγονός ότι οι συναφείς διατάξεις της οδηγίας 2012/27/ΕΕ για τη στόχευση των νοικοκυριών που πλήττονται από ενεργειακή ένδεια και της κοινωνικής κατοικίας (άρθρο 7 παράγραφος 7) δεν αξιοποιούνται πλήρως από τα κράτη μέλη. Η Οδηγία 2012/27/ΕΕ ζητάει από τα κράτη μέλη να αναπτύξουν προγράμματα ευαισθητοποίησης και να ενημερώνουν και να συμβουλεύουν τα άτομα και τα νοικοκυριά σχετικά με την ενεργειακή απόδοση. Το ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να προωθήσουν ισχυρά μέτρα για την κοινωνική στέγαση και να ενισχύσουν τις επενδύσεις στην ενεργειακή απόδοση στις κοινωνικές ενοικιαζόμενες κατοικίες μέσω των Ευρωπαϊκών Ταμείων. Υπενθυμίζει, επίσης, ότι οι τοπικές αρχές μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο προωθώντας εναλλακτικά μέσα χρηματοδότησης, όπως μεταξύ άλλων συνεργατικά μοντέλα, καθώς και συμφωνίες συλλογικής αγοράς, ώστε να δώσουν τη δυνατότητα στους καταναλωτές να συνδυάζουν τις ενεργειακές απαιτήσεις τους συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτόν στη μείωση των τιμών ενέργειας.

Συνεργασία για προτάσεις πολιτικής για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας

Το Ίδρυμα Χάινριχ Μπελ Ελλάδας, η ΚοινΣΕπ «Άνεμος Ανανέωσης» και το Ινστιτούτο Κτιρίων Μηδενικής Ενεργειακής Κατανάλωσης, που δραστηριοποιούνται στους τομείς της οικολογίας, της εξοικονόμησης ενέργειας αλλά και της βιωσιμότητας, επεξεργάζονται ένα σχέδιο προτάσεων και πολιτικής με στόχο την δημοσίευση ενός policy paper με θέμα «Η ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα και η συμβολή της πράσινης κοινωνικής καινοτομίας στην αντιμετώπιση της».

Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας αυτής, το Ίδρυμα Χάινριχ Μπελ Ελλάδας, η ΚοινΣΕπ «Άνεμος Ανανέωσης» και το Ινστιτούτο Κτιρίων Μηδενικής Ενεργειακής Κατανάλωσης, σε συνεργασία με το Γραφείο Αστικής Ανθεκτικότητας και Βιωσιμότητας του Δήμου Αθηναίων, συνδιοργάνωσαν την Τετάρτη 20 Απριλίου 2016, στην Αθήνα, το 1ο Εργαστήριο διαλόγου με θέμα «H ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα και η συμβολή της πράσινης κοινωνικής οικονομίας».

Το εργαστήριο αποτελεί το πρώτο από μια σειρά προπαρασκευαστικές δράσεις με στόχο να συγκεντρωθούν όσο το δυνατό περισσότερα στοιχεία και προτάσεις τα οποία θα ενσωματωθούν στο policy paper που έχει προγραμματιστεί να παρουσιαστεί τον Σεπτέμβριο 2016.

Η διαδικασία που ακολουθήθηκε ήταν συμμετοχική και δόθηκε η δυνατότητα σε εκπροσώπους θεσμικών, ακαδημαϊκών φορέων και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών να τοποθετηθούν και να συζητήσουν το θέμα δομημένα και ουσιαστικά.

Για να είναι αποδοτική η διαδικασία, ο διάλογος δομήθηκε γύρω από 7 ερωτήματα που αφορούσαν στα αίτια και στα χαρακτηριστικά του φαινομένου της ενεργειακής φτώχειας καθώς και γύρω από άλλα 8 που αφορούσαν σε προτάσεις για την αλλαγή πολιτικής και την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στην αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος.

Περισσότερα:           http://anemosananeosis.gr/el/archives/1887

http://inzeb.org/1st-workshop-fuel-poverty-greece/