YESClima: Ο Άνεμος Ανανέωσης προσκαλεί νέους/νέες να εκπαιδευτούν για 4 μήνες σε θέματα εξοικονόμησης ενέργειας και προστασίας κλίματος

By | Δράσεις | No Comments

Υποβολή δήλωσης ενδιαφέροντος και βιογραφικού μέχρι 12 Ιουλίου

Ανοικτή πρόσκληση για συνεργασία με 2 νέους / νέες που θα εκπαιδευτούν με καινοτόμο τρόπο και θα αποκτήσουν πρακτική εμπειρία σε θέματα εξοικονόμησης ενέργειας για 4 μήνες

«YESClima: Νέοι και νέες εργάζονται για την προστασία του κλίματος και την εξοικονόμηση ενέργειας»

Είστε νέοι/νέες με εκπαίδευση και γνώσεις σε θέματα ενέργειας (αρχιτέκτονες, μηχανικοί, ΗΜΜΥ κ.ά.), ενδιαφέρεστε να εκπαιδευτείτε για να μπορείτε να εργαστείτε για την εξοικονόμηση ενέργειας, θέλετε να δημιουργήσετε επαγγελματικό κύκλο με συναφή επαγγέλματα και να εργαστείτε για την προστασία του κλίματος;

Ο Άνεμος Ανανέωσης απευθύνει δημόσια πρόσκληση για την επιλογή 2 ακόμα νέων (για την 3η ομάδα) που θα εκπαιδευτούν στην Ελλάδα αλλά και σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Cadiz της Ισπανίας και τη Γραμματεία σε θέματα εξοικονόμησης ενέργειας και φυσικών συστημάτων κλιματισμού, στο πλαίσιο του προγράμματος EUKI «YESClima: Νέοι και νέες εργάζονται για την προστασία του κλίματος και την εξοικονόμηση ενέργειας», σε τέσσερις ενότητες:

– επιστημονικά – τεχνικά θέματα

– οικονομικά ζητήματα

– επιχειρηματικότητα

– νομοθεσία

Η πρώτη ομάδα ολοκλήρωσε την εκπαίδευσή της τον Ιούνιο 2019.

Απαιτούμενα προσόντα:

  • Δίπλωμα Πολυτεχνικής Σχολής ΑΕΙ ή σχολής ΤΕΙ συναφούς αντικειμένου ή να είναι στο τελευταίο έτος σπουδών
  • Πολύ καλή γνώση της Αγγλικής Γλώσσας
  • Ευχέρεια στον γραπτό λόγο
  • Ικανότητα συνεργασίας μέσα σε ομάδα
  • Οργανωτική ικανότητα

Επιθυμητή η γνώση λογισμικού προσομοίωσης κτιρίων σε σχέση με ενεργειακές καταναλώσεις.

Στείλτε το βιογραφικό σας και επιστολή εκδήλωσης ενδιαφέροντος, αφού διαβάστε προσεκτικά την δημόσια πρόσκληση, στο windofrenewal@gmail.com, μέχρι τις 12 Ιουλίου (στα ελληνικά και αγγλικά)

(α) το βιογραφικό σας ελληνικά κι αγγλικά

(β) επιστολή εκδήλωσης ενδιαφέροντος στα ελληνικά κι αγγλικά

Απαραίτητες προϋποθέσεις είναι:

(γ) η δέσμευση συμμετοχής καθ’ όλη την διάρκεια υλοποίησης του προγράμματος σε καθημερινή βάση στο εκπαιδευτικό και πρακτικό πρόγραμμα εφαρμογής (8ώρο)

(δ) η δυνατότητα συμμετοχής στο πρόγραμμα άμεσα

(ε) η ικανότητα σύνταξης – σε συνεργασία των 3 ατόμων της ομάδας – μελέτης για κτίρια που έχουν επιλεγεί για πρακτική άσκηση στο πρόγραμμα. Η μελέτη θα συνταχθεί στα ελληνικά, αλλά εκτενής περίληψη θα πρέπει να παραδοθεί και στα αγγλικά

(στ) η παράδοση εκθέσεων απολογισμού της εκπαίδευσης

Η συμμετοχή στο πρόγραμμα θα ξεκινήσει αμέσως και είναι υποχρεωτική ώστε να ανταποκριθείτε στις απαιτήσεις του προγράμματος που δομείται σε 2 ενότητες που πραγματοποιούνται για τα 2 άτομα παράλληλα: θεωρία και πρακτική εφαρμογή και εξάσκηση.

Στο τέλος του προγράμματος οι συμμετέχοντες νέοι/νέες (3 συνολικά στην 3η ομάδα) πρέπει να

  • παραδώσουν τεχνικές εκθέσεις για την ενεργειακή κατάσταση 4 κτιρίων (ένα πιλοτικό όπου έχουν ήδη εφαρμοσθεί πρακτικές εξοικονόμησης και 3 σχολικά κτίρια) καθώς και προτάσεις για την ενεργειακή αναβάθμισή τους με εξοικονόμηση ενέργειας (μέσω αλλαγής συμπεριφοράς και εφαρμογής φυσικών συστημάτων κλιματισμού, αλλά και τεχνικών εφαρμογών μηδενικού, χαμηλού και μεγαλύτερου κόστους), που θα διαμορφωθούν αξιοποιώντας τις γνώσεις και τις ικανότητες/δεξιότητες που θα έχουν αποκτήσει
  • συνεργαστούν από τη νέα σχολική χρονιά και εφόσον το επιτρέψουν οι υγειονομικές συνθήκες εκείνη την εποχή με την εκπαιδευτική κοινότητα των  σχολείων ώστε να προωθηθεί στους μαθητές εκπαιδευτικό υλικό σχετικά με την κλιματική αλλαγή και την εξοικονόμηση ενέργειας και να κάνουν και οι μαθητές τον δικό τους ενεργειακό έλεγχο και διατύπωση προτάσεων, ιδιαίτερα σε θέματα αλλαγής συμπεριφοράς

Τα 2 άτομα που θα επιλεγούν θα υπογράψουν σύμβαση εργασίας 4 μηνών με τον Άνεμο Ανανέωσης, με βάση την οποία θα αμειφθούν με το προβλεπόμενο από το πρόγραμμα ποσό. Προϋπόθεση για την πληρωμή είναι η επιτυχής ολοκλήρωση του προγράμματος και η παράδοση των τεχνικών εκθέσεων.

  

Αναλυτικά για το πρόγραμμα

Αναλυτικά για το πρόγραμμα “YESClima: Νέοι και νέες εργάζονται για την προστασία του κλίματος και την εξοικονόμηση ενέργειας

Η αλλαγή του κλίματος είναι εδώ. Πρέπει να κάνουμε περισσότερα για να προστατευθεί το κλίμα αλλά και για να προσαρμοστούμε στα νέα κλιματικά δεδομένα. Είναι μεγάλη η πρόκληση να αλλάξουμε πιο γρήγορα από όσο αλλάζει το κλίμα, ώστε να μπορέσουμε να συγκρατήσουμε την αύξηση της μέσης θερμοκρασίας στους +1,5 βαθμούς Κελσίου. Βρισκόμαστε μπροστά στην ανάγκη να εντείνουμε τις προσπάθειες και τη δράση μας για το κλίμα, να αλλάξουμε συνήθειες, να κάνουμε την οικονομία μας πιο φιλική στο κλίμα, να δημιουργήσουμε νέες θέσεις εργασίας που θα προστατεύουν το κλίμα.

Το πρόγραμμα YESClima (Young experts for climate-friendly schools in Mediterranean countries), είναι μια συνεργασία των φορέων:

– Πανεπιστήμιο UCA (University of Cádiz), Ανδαλουσία, Ισπανία, που είναι και ο επικεφαλής εταίρος του προγράμματος

– Ενεργειακό Γραφείο της επαρχίας του Cádiz (APEC -Provincial Energy Agency of Cadiz), Ανδαλουσία, Ισπανία

– Άνεμος Ανανέωσης (ΚΟΙΝΣΕΠ), Αθήνα, Ελλάδα

– Γραμματεία για τις Μελλοντικές Σπουδές, του Ελεύθερου Πανεπιστημίου του Βερολίνου (Sekretariat für Zukunftsstudien Berlin an der Freien Universität Berlin), Γερμανία

Η υποστήριξη του προγράμματος από την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για το Κλίμα

Το πρόγραμμα υποστηρίζεται από το @EUKI_Climate (European Climate Initiative) του Γερμανικού Υπουργείου Περιβάλλοντος (BMU) που χρηματοδοτεί σχήματα συνεργασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τη προστασία του κλίματος.

To πρόγραμμα “YESClima: Νέοι και νέες εργάζονται για την προστασία του κλίματος και την εξοικονόμηση ενέργειας” αξιολογήθηκε μεταξύ εκατοντάδων και επιλέχθηκε για υποστήριξη. Έρχεται σε συνέχεια μιας έρευνας και μελέτης που ολοκληρώθηκε την άνοιξη του 2018 με συντονιστή το Hoheschule Technic and Wirtschaft (Ανώτατη Σχολή εφαρμοσμένης επιστήμης, τεχνολογίας και οικονομίας) του Βερολίνου, το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, το Πανεπιστήμιο του Cádiz καθώς και τον Άνεμο Ανανέωσης σχετικά με τις αλλαγές που απαιτούνται στην εκπαίδευση, ώστε οι νέοι και οι νέες να μπορούν να εργαστούν επαγγελματικά σε τομείς που προωθούν την εξοικονόμηση ενέργειας και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Ο Άνεμος Ανανέωσης συμβάλλοντας στην γενικότερα προσπάθεια για την εξοικονόμηση ενέργειας, την στροφή στις ανανεώσιμες πηγές και στην προστασία του κλίματος συνεργάζεται στο πλαίσιο του προγράμματος με συνολικά 11 νέους και νέες από την Ελλάδα με σκοπό την εκπαίδευσή τους σε θέματα εξοικονόμησης ενέργειας και φυσικών συστημάτων κλιματισμού.

Άλλοι 11 νέοι και νέες από την Ισπανία εκπαιδεύονται από το Πανεπιστήμιο του Cádiz.

Μέχρι τώρα ολοκληρώθηκε η εκπαίδευση 4 νέων στην Ελλάδα και 4 νέων στην Ισπανία, και ξεκινάει πλέον ο δεύτερος κύκλος εκπαίδευσης.

Η όλη εκπαίδευση γίνεται σε μικρές ομάδες και διαρκεί 6 μήνες. Η πρώτη ομάδα (4 άτομα) ολοκλήρωσε την εκπαίδευση τον Ιούνιο 2019, ενώ η δεύτερη ξεκινάει στις 17 Αυγούστου 2019 (επίσης 4 άτομα), ενώ η τελευταία ομάδα (3 πιο εξειδικευμένα άτομα) θα ξεκινήσει την εκπαίδευσή της στα τέλη του 2019.

Μέσα από την θεωρητική και πρακτική εξάσκησή τους, επιδιώκεται η απόκτηση γνώσεων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων ώστε οι νέοι και οι νέες να μπορούν να εργαστούν στο μέλλον επαγγελματικά για την προώθηση συστημάτων φυσικού κλιματισμού στα σχολεία και στα κτίρια, και γενικά σε τεχνικές εξοικονόμησης ενέργειας.

Στόχοι του προγράμματος

Στους στόχους του προγράμματος είναι

  • Να βελτιωθούν άμεσα η ποιότητα των χώρων εκπαίδευσης και η ενεργειακή αποτελεσματικότητα των σχολείων με παθητικά και φυσικά συστήματα κλιματισμού.
  • Στο έργο τους οι νέοι/ες επιδιώκουν τη συμμετοχή των μαθητών και εκπαιδευτικών καθώς και των γονιών, ευαισθητοποιώντας την τοπική κοινωνία.
  • Προωθείται η συνεργατική εκπαίδευση, η απόκτηση πρακτικής εμπειρίας καθώς και η συνεργασία μεταξύ περιοχών και φορέων

Συνεργατική εκπαίδευση, απόκτηση πρακτικής εμπειρίας, συνεργασία μεταξύ περιοχών και φορέων

Η εκπαίδευση των νέων σε κάθε εξάμηνο γίνεται με την βοήθεια ειδικών σε κάθε χώρα, σε συνεργασία με φορείς που έχουν σχετική εμπειρία σε θεωρητικό και πρακτικό επίπεδο αλλά κι αξιοποιώντας μεθόδους elearning και παραδόσεων στα αγγλικά, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Candiz. Η πρακτική εκπαίδευση στο Βερολίνο γίνεται από φορείς με σημαντική εμπειρία στην εφαρμογή σχετικών προγραμμάτων, σε συνεργασία με την Γραμματεία Μελλοντικών Σπουδών του Ελεύθερου Πανεπιστημίου του Βερολίνου.

Η θεωρητική επιμόρφωση – εκπαίδευση διαρκεί περίπου 2 μήνες, ενώ η πρακτική εξάσκηση, ο ενεργειακός έλεγχος και η ολοκλήρωση των μελετών για τα σχολεία διαρκούν περίπου 4 μήνες.

Επειδή μεγάλο μέρος της εκπαίδευσης γίνεται στα αγγλικά, είναι απαραίτητη η καλή γνώση αγγλικής γλώσσας (επιθυμητή και η καλή γνώση γερμανικών), τουλάχιστον Β1.

Ενεργειακοί έλεγχοι σε 22 σχολεία

Οι νέοι/ες προχωρούν σε ενεργειακούς ελέγχους σε συνολικά 22 σχολεία (δημοτικά κυρίως) που συμμετέχουν στο πρόγραμμα και καταθέσουν προτάσεις για την ενεργειακή αναβάθμισή τους που αναλύονται σε 3 ομάδες μέτρων:

(α) μηδενικού κόστους (αλλαγή συμπεριφοράς),

(β) χαμηλού κόστους και

(γ) μεγαλύτερου κόστους (επενδύσεις).

Με 4,9 δις ευρώ ετησίως ενισχύει η Ελλάδα την συνέχιση της εξάρτησης μας από τα ορυκτά καύσιμα

By | Δράσεις | No Comments

Μία έρευνα που πραγματοποιήθηκε από την ομάδα Investigate Europe διαπιστώνει ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιδοτούν φανερά, άμεσα ή έμμεσα τη χρήση ορυκτών καυσίμων με το αστρονομικό ποσό των 137 δις ευρώ ετησίως. Το ποσό αυτό – αν συνεχίσουν οι κυβερνήσεις να το παρέχουν τα επόμενα 5,5 χρόνια – θα φτάσει στο ποσό που θα  διαθέσει με τη μορφή δανείων και ενισχύσεων το Ταμείο Ανάκαμψης που δημιουργεί η ΕΕ για την διάσωση και ανάκαμψη της οικονομίας συνολικά.

Η έκθεση που δημοσιοποιήθηκε πρόσφατα διαπιστώνει ότι “οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες σαμποτάρουν στην πράξη την έξοδο από τα ορυκτά καύσιμα αφού συνεχίζουν να τα επιδοτούν με περισσότερα από 137.000.000.000 ευρώ το χρόνο“, παρά τις φιλόδοξες ανακοινώσεις ότι το 2020 θα είναι το έτος κατά το οποίο θα ανακοινωθεί ο ευρωπαϊκός Νόμος για το Κλίμα καθώς και οι επικαιροποιημένοι στόχοι!

Η έρευνα έχει συνυπολογίσει στα ποσά τις απευθείας επιδοτήσεις, τις μειώσεις φόρων και έμμεσες επιδοτήσεις. Στον πιο κάτω διαδραστικό πίνακα αναλύονται οι συνολικές επιδοτήσεις από κάθε χώρα προς τα ορυκτά καύσιμα αλλά και ο επιμερισμός των ποσών με βάση επίσημα στοιχεία των κυβερνήσεων ή του OΟΣΑ ή άλλων επίσημων πηγών.

Πατήστε Click στον διαδραστικό πίνακα για να δείτε αναλυτικά στοιχεία ανά χώρα:

Οι “κρυφές επιδοτήσεις” των ορυκτών καυσίμων στην Ελλάδα, σύμφωνα με την έρευνα  φτάνουν τα 4,9 δις ευρώ ετησίως και αντιστοιχούν σε 457 ευρώ κατά κεφαλή, από τον πιο υψηλό μέσο όρο σε ευρωπαϊκό επίπεδο.  Αναλυτικά η έρευνα παρουσιάζει τις επιδοτήσεις ή κρυφές ενισχύσεις σε διάφορους τομείς (μείωση φόρων):

– τα πρωτεία κατέχει η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με ορυκτά καύσιμα (κυρίως στα νησιά αλλά και στις λιγνιτικές περιοχές) με 1.122.700.000, από τα οποία 590.000.000 εκατομμύρια αφορούν την μεταφορά 12 χωριών σε άλλες περιοχές για την εξόρυξη λιγνίτη, και 533.000.000 άλλες ενισχύσεις για ευάλωτα νοικοκυριά, διαφορικό κόστος σε σχέση με τα νησιά, κοινωνικό τιμολόγιο κ.ά. (πηγές ΔΕΗ, ΡΑΕ, WWF)

– Επιδότηση του πετρελαίου κίνησης με 781.380.000 ευρώ (πηγή ELSTAT/EAA)
– Επιδότηση πετρελαίου θέρμανσης με 244.350.000 ευρώ (πηγή ΟΟΣΑ)
– Επιδότηση πετρελαίου για τη γεωργία και αλιεία με 173.22ο.000 (πηγή ΟΟΣΑ)
– Μείωση κόστους για τη βαριά βιομηχανία  με 166.200.000 (πηγή ΟΟΣΑ)
– Κόστη για την βιομηχανία παραγωγής ενέργειας και τη νέα λιγνιτική μονάδα Πτολεμαϊδα 5 επιμερισμένα σε 7 χρόνια με 200.000.000 ευρώ ετησίως (πηγή ΔΕΗ)

Σε αυτά τα ποσά, σύμφωνα με την έρευνα, πρέπει να προστεθούν άλλα 1.611.700.000 ευρώ που αφορούν ενισχύσεις για διάφορες άλλες χρήσεις ή έργα μεταφοράς ορυκτών καυσίμων (πχ αγωγοί μεταφοράς, διασυνδέσεις, έργα LPG κ.ά.) κ.ά. (πηγή ΟΟΑΣΑ, Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων)

Για αγορά δικαιωμάτων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου καταβάλλονται ετησίως 341.580.000 ευρώ (πηγή Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2019).

Greece Tax breaks for shipping 8.64
  • Excise Tax Refund for Fuels Used in Domestic Shipping Including Fishing(1.86)
  • Excise Tax Refund for Fuels Used in Tourist Boats (1.39)
2019 OECD
Greece Tax breaks for energy intensive industry 166.20
  • Excise tax Exemption on the Non-energy Use of Some Fossil Fuels (1.04)
  • Excise Tax Exemption on the Use of Coal and Coke (163.28)
  • Excise Tax Refund for Fuels Used in the Production of Energy Products for Intra-EU Use (1.86)
  • VAT on petroleum products and lubricants produced domestically or within EU (0.00197)
2019 OECD
Greece Tax breaks for combustion engine vehicles 0.01
  • Gas/Diesel Oil Subsidy for Suppliers of Fuels to Remote Areas (0.006)
  • Motor Gasoline Subsidy for Suppliers of Fuels to Remote Areas (0.007)
2019 OECD
Greece Tax breaks for aviation 7.40 Excise Tax Exemption on Energy Products for Aircrafts and Vessels 2019 OECD
Greece Subsidies for energy use in agriculture, forestry and fishing 173.22
  • Excise Tax Exemption on the Use of Electricity in Agriculture (8.22)
  • Excise Tax Exemption on the Use of Natural Gas (1.83)
  • Excise Tax Reduction for Fuels Used in Agriculture (78.06)
  • Excise Tax Refund for Fuels Used in Agriculture (2.59)
2019 OECD
Greece Subsidies for domestic fossil fuel use 244.35
  • Excise Tax on the use of diesel for heating purposes (187.42)
  • Excise Tax on the use of kerosene for heating purposes (0.43)
  • Heating Allowance for Households for Space Heating Purposes (56.50)
2019 OECD
Greece Subsidies for fossil fuel generated electricity 1122.70
  • Expenses for expropriation and relocation of villages (12 Greek villages had to be relocated so that coal extraction could take place.) (590)
  • Services of General Interest (533)
1970-201 PPC/WWF;
RAE
Greece State-owned enterprises investment in coal, oil and gas production 200.00 Ptolemaida 5 Power Plant (average annual expenditure: 1,4 billion
euros/7years of construction)
2018 ; 20 PPC
Greece Petrol/Diesel tax breaks/refunds 781.38 Reduced excise duties for road diesel 2018 ELSTAT/EAA
Greece Other 1611.70
  • Excise Tax Exemption and Other Tax Refunds for Fuel Oil Used by Hospitals and Social Solidarity Institutions (1.55 Million Euro)
  • Excise Tax Exemption and Other Tax Refunds for Fuel Oil Used by Hotels (1.14 Million Euro)
  • PPC Distribution VII (255 Million Euro)
  • DFI for Urban Development & EE (Jessica II) (150 Million Euro)
  • BEH IGB Interconnector (18.09 Million Euro)
  • Trans Adriatic Pipeline (489.98 Million Euro)
  • Deda Gas Distribution Network Develpment (48 Million Euro)
  • Fuel Oil Excise Tax and Other Tax Refunds for Fuel Used by Hospitals, Social Solidarity Institutions and Hotels (3.44 Million Euro)
  • LPG Excise Tax and Other Tax Refunds for Fuel Used by Hospitals, Social Solidarity Institutions and Hotels (3.69 Million Euro)
  • Natural Gas Excise Tax and Other Tax Refunds for Fuel Used by Hospitals, Social Solidarity Institutions and Hotels (8.90 Million Euro)
  • Post-retirement benefits for PPC Group pensioners (336.83)
  • Post-retirement benefits for PPC parent company employees (207.67)
  • Subsidy for electricity consumed by special groups (Social household tarrifs – KOT and large families) (86.37)
2019;
2020
OECD;
EIB
Greece EU Emissions Trading System 341.58 Freely allocated allowances (All stationary installations) 2019 European Commission
Greece Capacity payments 229.00
  • Cost Recovery Mechanism (79 Million Euro)
  • Tranistory Flexibility Remuneration Mechanism – TFRM (150 Million Euro)
2017;
2018; 2019
ADMIE
(TSO); EC/Greek Government; ADMIE (TSO)/EC
Greece Capacity payments 47.00 Interruptibility Mechanism 2018 EC/Greek Government

Η ενίσχυση άμεση ή έμμεση της χρήσης ορυκτών καυσίμων εμποδίζει ή καθυστερεί την μετάβαση σε ένα νέο ενεργειακό μοντέλο. Μιλώντας για παράδειγμα για την Ελλάδα το “επίδομα πετρελαίου θέρμανσης” ευνοεί σκανδαλωδώς τη χρήση πετρελαίου από τα νοικοκυριά που υποφέρουν από ενεργειακή και εισοδηματική φτώχεια, ενώ θα μπορούσε να έχει την μορφή ενίσχυσης της ενεργειακής και πράσινης αποτελεσματικότητας των κτιρίων με κοινωνικά κριτήρια. Το ίδιο ισχύει για την ενίσχυση της χρήσης πετρελαίου στις μεταφορές, στην ενεργοβόρα βιομηχανία ή στη γεωργία και αλιεία αντί  για στήριξη μέτρων ενεργειακής αποτελεσματικότητας.

Εξάλλου σε μια χώρα με απεριόριστες δυνατότητες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι υπερβολική σπατάλη των περιορισμένων οικονομικών πόρων να ξοδεύει ετησίως πάνω από 300.000.000 ευρώ (που μπορεί σύντομα να φτάσουν και το 1 δις ευρώ ετησίως) για αγορά δικαιωμάτων εκπομπών αερίων που αλλάζουν το κλίμα (EU Emissions Trading System)

Η άμεση άρση της επιδότησης των ορυκτών καυσίμων θα συμβάλλει όχι μόνο στην επίτευξη των κλιματικών στόχων αλλά και στην προώθηση με πιο γρήγορους ρυθμούς των αναγκαίων αλλαγών στο παραγωγικό μοντέλο. Ειδικά για τη χώρα μας που έχει πληγεί δραματικά από τη νέα οικονομική κρίση η σπατάλη σε επιδοτήσεις των ορυκτών καυσίμων με αυτά τα τεράστια ποσά, αφαιρούν πόρους από την ενίσχυση της οικονομίας και της εργασίας αλλά και της αναγκαίας πράσινης ανάκαμψης που φαντάζει ως η μόνη ρεαλιστική προοπτική για να σταθεί η κοινωνία και η οικονομία στα πόδια της σε μια πιο υγιή και ανθεκτική βάση. Διαβάστε εδώ και το άρθρο Μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο οικονομίας μέσα από μία Νέα Πράσινη Κοινωνική Συμφωνία

Μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο οικονομίας μέσα από μία Νέα Πράσινη Κοινωνική Συμφωνία

By | Βιβλιοθήκη, Δράσεις, ΝΕΑ-ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ | No Comments

Το άρθρο αυτό δημοσιεύθηκε στο πλαίσιο σχετικού αφιερώματος από το Ίδρυμα Χάινριχ Μπελ Ελλάδας σχετικά με τον κοροναϊό, τις επιπτώσεις της πανδημίας και τις πολιτικές ανάκαμψης https://gr.boell.org/el/2020/06/24/metabasi-se-ena-neo-montelo-oikonomias-mesa-apo-mia-nea-prasini-koinoniki-symfonia

Πώς μπορεί να συνδυαστεί η ανάκαμψη με ένα συνολικό πράσινο σχέδιο μετάβασης σε μια νέα οικονομία για το σύνολο της παραγωγικής μας βάσης; Η κρίση πλήττει οριζόντια σχεδόν όλους τους οικονομικούς κλάδους αλλά κάποιοι θα πληγούν περισσότερο και θα συμπαρασύρουν και άλλους με τη βύθισή τους ή θα βρεθούν στο κέντρο εξαγορών σε μεγάλη κλίμακα από επιχειρήσεις με ισχυρότερη οικονομική βάση. Μόνο αν γενναία και στοχευμένα μέτρα διάσωσης συνδυαστούν με μια πράσινη αλλαγή του μοντέλου οικονομικών δραστηριοτήτων και της παραγωγικής βάσης συνολικότερα, υπάρχει η δυνατότητα να διασωθεί μεγάλο τμήμα της οικονομίας. Με άλλα λόγια, η διάσωση και ανάκαμψη πρέπει να στηρίξουν όχι ξεπερασμένα μοντέλα οικονομικών δραστηριοτήτων αλλά γρήγορη και στοχευμένη μετάβαση σε ένα νέο, πράσινο, ανθεκτικό, κοινωνικά υπεύθυνο και βιώσιμο μοντέλο οικονομίας. Σε αυτήν την κατεύθυνση μπορεί να αξιοποιηθεί αποτελεσματικά το σύνολο των ευρωπαϊκών χρηματο-οικονομικών εργαλείων ανάκαμψης που θα είναι διαθέσιμα για τη χώρα με ποσά αδιανόητα – πάνω από 50 δις – χωρίς να υπολογίζουμε τη συνεισφορά του ευρωπαϊκού μακροχρόνιου προϋπολογισμού (υπόλοιπα 2014-2020 και νέο 7ετές σχέδιο 2021-2027).

Η παρούσα κατάσταση προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία σε όλες τις χώρες της ΕΕ και στην Ελλάδα να κινηθούν προς μια πράσινη οικονομική ανάκαμψη μετά την κρίση COVID-19, εφαρμόζοντας τους στόχους που καθορίζονται από την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία / European Green Deal), τα Εθνικά Σχέδια Ενέργειας και Κλίματος (NECPs) ) σε συμφωνία με τον Κανονισμό της ΕΕ 1999/2018, και με άλλες στρατηγικές όπως τη στρατηγική για ένα υγιεινό, ασφαλές και φιλικό στο περιβάλλον αγρο-διατροφικό σύστημα (Farm to Fork) και την αποκατάσταση βιοποικιλότητας (Biodiversity for 2030).  

Προς έναν πράσινο οικονομικό μετασχηματισμό

Πώς μπορεί να συνδυαστεί η ανάκαμψη με ένα συνολικό πράσινο σχέδιο μετάβασης σε μια νέα οικονομία για το σύνολο της παραγωγικής μας βάσης; Η κρίση πλήττει οριζόντια σχεδόν όλους τους οικονομικούς κλάδους αλλά κάποιοι θα πληγούν περισσότερο και θα συμπαρασύρουν και άλλους με τη βύθισή τους ή θα βρεθούν στο κέντρο εξαγορών σε μεγάλη κλίμακα από επιχειρήσεις με ισχυρότερη οικονομική βάση. Μόνο αν γενναία και στοχευμένα μέτρα διάσωσης συνδυαστούν με μια πράσινη αλλαγή του μοντέλου οικονομικών δραστηριοτήτων και της παραγωγικής βάσης συνολικότερα, υπάρχει η δυνατότητα να διασωθεί μεγάλο τμήμα της οικονομίας. Με άλλα λόγια, η διάσωση και ανάκαμψη πρέπει να στηρίξουν όχι ξεπερασμένα μοντέλα οικονομικών δραστηριοτήτων αλλά γρήγορη και στοχευμένη μετάβαση σε ένα νέο, πράσινο, ανθεκτικό, κοινωνικά υπεύθυνο και βιώσιμο μοντέλο οικονομίας. Σε αυτήν την κατεύθυνση μπορεί να αξιοποιηθεί αποτελεσματικά το σύνολο των ευρωπαϊκών χρηματο-οικονομικών εργαλείων ανάκαμψης που θα είναι διαθέσιμα για τη χώρα με ποσά αδιανόητα – πάνω από 50 δις – χωρίς να υπολογίζουμε τη συνεισφορά του ευρωπαϊκού μακροχρόνιου προϋπολογισμού (υπόλοιπα 2014-2020 και νέο 7ετές σχέδιο 2021-2027).

Ποια είναι τα πεδία με σημαντικό δυναμικό πράσινης μετάβασης;

Όπως σε ευρωπαϊκό, έτσι και σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο χρειαζόμαστε μια Πράσινη Κοινωνική Συμφωνία και ένα Πράσινο Σχέδιο Ανάκαμψης που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες και δυνατότητές μας. Αστική ανάπλαση, γεωργία, ενέργεια, έρευνα, κοινωνικές υποδομές, μεταφορές-μετακινήσεις, προστασία του φυσικού περιβάλλοντος (παράκτιες ζώνες και βιοποικιλότητα),  στέγαση, τεχνολογία, έχουν μεγάλο δυναμικό για καινοτομία και μια πράσινη μετάβαση. Αυτό με την προϋπόθεση ότι δεν πρόκειται για ένα σύνολο ιδεών «ατάκτως ερριμμένων” χωρίς ιεραρχήσεις, προτεραιότητες και συνοχή.

Με αυτήν την έννοια η Πράσινη Κοινωνική Συμφωνία αφορά τόσο τον μετασχηματισμό βασικών μέχρι σήμερα τομέων της οικονομίας και την επανακατάρτιση των εργαζομένων (π.χ. γεωργία, κατασκευές, τουρισμός) όσο και την ανάδειξη νέων τομέων όπως αποκατάσταση βιοποικιλότητας, πράσινη ενέργεια, τεχνολογική και ψηφιακή αναβάθμιση. Συνεπώς, απαιτείται ένα σχέδιο ανάκαμψης χωρίς εσωτερικές αντιφάσεις με στοχευμένες παρεμβάσεις όπως:

  • Ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων – συμπεριλαμβανομένων των τουριστικών επιχειρήσεων, επανάχρηση ιδιωτικών και δημόσιων κτιρίων για κοινωνικές ανάγκες και προγράμματα κοινωνικής / συνεργατικής στέγασης αντί για ενίσχυση μιας νέας οικοδομικής φούσκας (π.χ. μεγάλα εμπορικά και τουριστικά ακίνητα σε Αφάντου, Ελληνικό) ή πολυδάπανες κι απάνθρωπες κλειστές δομές/μαζικούς καταυλισμούς για πρόσφυγες και μετανάστες. 
  • Οικολογικός επανασχεδιασμός της παραγωγικής δραστηριότητας και των παραγόμενων αγαθών και υπηρεσιών ώστε να μειωθούν οι λειτουργικές δαπάνες και να βελτιωθεί το οικολογικό αποτύπωμα, αντί για ενισχύσεις που υποστηρίζουν σπατάλη ενέργειας και ρύπανση (μειωμένο κόστος ενέργειας στις βιομηχανίες έντασης ενέργειας, επίδομα θέρμανσης, επιδότηση ορυκτών καυσίμων κ.λπ.).
  • Προσέλκυση κατά βάση πράσινων επενδύσεων (π.χ. κυκλική οικονομία σε συνδυασμό με αξιοποίηση αγροτικών υπολειμμάτων) αντί για επενδύσεις σε παραδοσιακούς ξεπερασμένους τομείς (μαζικός τουρισμός, βαριά διαμετακομιστικά κέντρα, επέκταση βαριών λιμενικών εγκαταστάσεων, Χώρους Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων ή/και καύση απορριμμάτων, αγωγούς μεταφοράς ορυκτών καυσίμων, εξορύξεις, εγκαταστάσεις επεξεργασίας και αποθήκευσης ορυκτού φυσικού αερίου ή σχιστολιθικού αερίου και πετρελαίου).
  • Τεχνολογική και ψηφιακή αναβάθμιση στην ιδιωτική-κερδοσκοπική, την κοινωνική οικονομία και το δημόσιο τομέα ώστε μεταξύ άλλων να επιλυθούν και σημαντικά μακροχρόνια κοινωνικά προβλήματα (π.χ. ψηφιακή υγεία σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές).
  • Έμφαση σε φυσικές τεχνικές για τη δημιουργία πράσινων υποδομών (nature based solutions) όπως επαναδημιουργία των δρόμων του νερού, προστασία από διάβρωση ακτών και  από πλημμύρες, με στόχο τη βελτίωση της ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική και άλλες κρίσεις αντί για βαριές και γκρίζες υποδομές. 

Εξειδικεύοντας την Πράσινη Συμφωνία στις μεταφορές, μετακινήσεις και αστικές αναπλάσεις

Είναι γεγονός ότι κεντρικό ζήτημα σε μια Πράσινη Συμφωνία είναι η ποιότητα των πόλεων. Η ενέργεια και οι μεταφορές συνεισφέρουν σημαντικά στην κλιματική κρίση και σε βλάβες στην υγεία, ενώ επιβαρύνουν τον οικογενειακό προϋπολογισμό και τα έξοδα των επιχειρήσεων (καθώς και τα δημοσιονομικά της χώρας). Οι επιστήμονες υπολογίζουν ότι έως και 11.000 λιγότεροι πρόωροι θάνατοι στην Ευρώπη θα μπορούσαν να είναι το αποτέλεσμα της προσωρινής μείωσης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης την περίοδο του κοροναϊού λόγω της μείωσης των μετακινήσεων και της παραγωγικής διαδικασίας. Εξαιτίας της ατμοσφαιρικής ρύπανσης πεθαίνουν πρόωρα στην Ευρώπη 400.000 άτομα κάθε χρόνο, 6.500-13.500 στην Ελλάδα. Εξάλλου, ήδη κάποιες έρευνες συνδέουν την αυξημένη θνησιμότητα από την πανδημία CONVID-19 σε ορισμένες πόλεις με την υψηλή ατμοσφαιρική ρύπανση.

Πράσινη Συμφωνία στις μεταφορές δεν σημαίνει να αγοράσουν όλοι/ες ηλεκτρικά αυτοκίνητα αλλά να αλλάξουμε το μοντέλο μετακινήσεων. Ανακοινώθηκε προσφάτως ένα σχέδιο με επικοινωνιακή χρήση του όρου «Πράσινη Συμφωνία». Αυτό το σχέδιο, όμως, δείχνει προχειρότητα και έλλειψη στρατηγικής. Σε αυτήν τη συγκυρία ενισχύει την αγορά νέων οχημάτων Ιδιωτικής Χρήσης (ΙΧ) έστω και ηλεκτρικών (ενώ δεν υπάρχει ακόμα ένα αξιόπιστο έξυπνο δίκτυο που θα σήκωνε μαζική εισαγωγή ηλεκτρικών οχημάτων) διαθέτοντας μάλιστα επιδοτήσεις 100 εκατομμυρίων ευρώ. Η ενίσχυση της ηλεκτρικής αυτοκίνησης θα έπρεπε να είναι ιεραρχικά το τελευταίο σημείο μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για πράσινες βιώσιμες μετακινήσεις μέσα στις πόλεις, που πλήττονται από ατμοσφαιρική ρύπανση, μποτιλιάρισμα και την κατάληψη υπερβολικά μεγάλου χώρου από τα ιδιωτικά οχήματα για κίνηση και στάθμευση.

Ένα πράσινο σχέδιο ανάκαμψης με στόχους για τις μεταφορές θα έπρεπε να προβλέπει:

  • Διαμόρφωση εκτεταμένων και συνεχών δικτύων ποδηλατοδρόμων εκατοντάδων χιλιομέτρων μέσα στον αστικό ιστό με απλές και οικονομικές ρυθμίσεις όπως συμβαίνει σε πολλές πόλεις και χώρες. Το περπάτημα και το ποδήλατο μπορούν να βελτιώσουν τις πόλεις και την υγεία μας – την εποχή του κοροναϊού γίνονται εργαλείο για την αντιμετώπισή του – και να μειώσουν την ατμοσφαιρική ρύπανση. Γι’ αυτό, οι πόλεις αναλαμβάνουν μεγάλες πρωτοβουλίες, όχι συμβολικές κινήσεις μερικών χιλιομέτρων, με στόχο τη διευκόλυνση του ποδηλάτου και τον περιορισμό των οχημάτων ΙΧ κατά προτεραιότητα. Τα παραδείγματα αφθονούν. Η Μπολόνια δημιουργεί δίκτυο ποδηλατοδρόμων 493 χιλιομέτρων (από τα οποία το 60% μέσα στο 2020), η βρετανική κυβέρνηση δαπανάει 250.000.000 λίρες για τα ποδήλατα, το Λονδίνο κλείνει μια μεγάλη ζώνη για τα ΙΧ οχήματα ενώ κάθε βρετανικός δήμος θα δαπανήσει εκατομμύρια λίρες για το ποδήλατο (πχ το Μάντσεστερ 5.000.000 λίρες). Το Παρίσι θα διαθέσει 300.000.000 Ευρώ για το ποδήλατο και η γαλλική κυβέρνηση επιπλέον 43.000.000 Ευρώ. Υπάρχουν πόλεις που έχουν ήδη πετύχει το 25% των μετακινήσεων των πολιτών να γίνεται με ποδήλατο.
  • Αναβάθμιση και ηλεκτροκίνηση με ενέργεια από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) των δημόσιων μέσων μεταφοράς (σχολικών λεωφορείων, οχημάτων δημοσίου, σιδηρόδρομου και ταξί) και ενίσχυση των συνδυασμένων μεταφορών. Κάθε νέα παραγγελία οχημάτων πρέπει να είναι μηδενικών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, δηλαδή να μην χρησιμοποιούν πετρέλαιο, βενζίνη, ορυκτό φυσικό αέριο, υγραέριο. Μείωση συνολικά του αριθμού των ΙΧ οχημάτων που κινούνται μέσα στις πόλεις (π.χ. κατά 30-50%) πριν ένα τμήμα των παλιών οχημάτων αντικατασταθεί από ηλεκτρικά. Ενθάρρυνση της δημιουργίας συνεταιρισμών ενοικίασης carsharing ηλεκτρικών αυτοκινήτων όπως γίνεται σε άλλες χώρες αλλά και συνεταιρισμών παραγωγής, ανταλλαγής, αποθήκευσης και πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στις γειτονιές αξιοποιώντας τεχνολογίες block chain και έξυπνων δικτύων.
  • Μια τέτοια στρατηγική για τις μεταφορές θα συμβάλλει στην απελευθέρωση χώρου μέσα στις πόλεις (τα ΙΧ καταλαμβάνουν σήμερα το ¼ της έκτασης της πόλης για ανάγκες κίνησης και στάθμευσης) για εκτεταμένες πράσινες ζώνες που θα συνδέουν εκπαιδευτικά και οικονομικά κέντρα, φυσικές περιοχές (πάρκα και ρέματα), πολιτιστικούς χώρους με ενιαία και συνεχόμενα δίκτυα συνολικής κοινωνικής και περιβαλλοντικής αναγέννησης της πόλης. Αυτά τα δίκτυα θα συμβάλλουν στην αποκατάσταση της βιοποικιλότητας και στην επιστροφή της φύσης μέσα στις πόλεις με στόχο τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη αλλά και την ενίσχυση των φυσικών υποδομών των πόλεων που μέσα στην πανδημία αναγνωρίσαμε πόσο σημαντικό ρόλο παίζουν για την υγεία μας.
  • Οικολογική αστική αναζωογόνηση των πόλεων σημαίνει κι ενίσχυση των περιβαλλοντικών υποδομών για απορρόφηση των ατμοσφαιρικών ρύπων, επανάχρηση κι ανακύκλωση απορριμμάτων στο πλαίσιο στρατηγικής μηδενικών αποβλήτων καθώς και οικοδόμηση πράσινων κτιρίων και γειτονιών.
  • Ηλεκτροκίνηση των, δημόσιων,ιδιόκτητων και προς ενοικίαση οχημάτων στα νησιά με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που θα παράγονται από τοπικούς συνεταιρισμούς δημιουργώντας έσοδα για τις νησιωτικές κοινωνίες που θα πληγούν σοβαρά από τη μείωση του μαζικού τουρισμού.
  •  Πιλοτική, έστω, ηλεκτροκίνηση πλοίων (με ΑΠΕ) τα οποία εξυπηρετούν κοντινά νησιά, και αλιευτικών σκαφών και ταυτόχρονα μετασχηματισμό του ναυπηγοεπισκευαστικού τομέα ώστε να παράγει πράσινα σκάφη ή τμήματα της υποδομής για ανεμογεννήτριες.

Αναβαθμίζοντας ενεργειακά τα κτίρια

Βασικό συστατικό της ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του σχεδίου ανάκαμψης αποτελεί η μαζική ενεργειακή αναβάθμιση ιδιωτικών και δημόσιων κτιρίων. Με περίπου 7.000.000 κτίρια κάθε είδους που αποδεδειγμένα έχουν μεγάλες ενεργειακές απώλειες, η ενεργειακή αναβάθμιση μπορεί να πετύχει σημαντικούς, πολλαπλούς στόχους: αναζωογόνηση της οικονομικής δραστηριότητας σε πράσινη κατεύθυνση, δημιουργία πολλών νέων θέσεων εργασίας για πολλούς επαγγελματικούς κλάδους σε τοπικό επίπεδο, μείωση της ενεργειακής φτώχειας των νοικοκυριών και διασφάλιση μιας προσιτής και ποιοτικής στέγασης ιδιαίτερα για τους πιο αδύναμους, μείωση της ενεργειακής δαπάνης των επιχειρήσεων, μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, μείωση των εκπομπών αερίων που αλλάζουν το κλίμα, προώθηση της καινοτομίας. Πολύ περισσότερα οφέλη προκύπτουν  αν η ενεργειακή αναβάθμιση συνδυαστεί με τη συμμετοχή των πλέον ευάλωτων μετά από κατάλληλη εκπαίδευση σε συνεργατικά σχήματα παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ μετατρέποντας τους πολίτες σε καταναλωτές – παραγωγούς. Δυστυχώς, η κυβέρνηση με την πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση μετέθεσε την ημερομηνία εφαρμογής της σχετικής ευρωπαϊκής οδηγίας για την ενεργειακή αποτελεσματικότητα των κτιρίων στον Ιούνιο 2021 υποκύπτοντας σε συντεχνιακά συμφέροντα αντί να θέσει την ενεργειακή αναβάθμιση στις πρώτες προτεραιότητες.

Η ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων ώστε να γίνουν μηδενικών εκπομπών μπορεί να συνδυαστεί κάλλιστα με μαζική προώθηση σχεδίων αξιοποίησης τεχνολογιών φυσικής  θέρμανσης και δροσισμού. Με προσβάσιμη τεχνολογία και με την υφιστάμενη τεχνογνωσία της ελληνικής εξαγωγικής βιομηχανίας, η ενεργειακή αναβάθμιση είναι αδιανόητο να μην είναι στις προτεραιότητες. Η μαζική εφαρμογή θα μπορούσε να στηριχθεί σε ενισχύσεις από το ταμείο ανάκαμψης και γενναία φορολογικά κίνητρα σε όλη την οικονομία (οικιακή κι επιχειρηματική) με έμφαση στις πληττόμενες επιχειρήσεις. Αυτό θα έδινε, επίσης,  ώθηση στην έρευνα και την τεχνολογία για μια Πράσινη Βιομηχανία 4.0. Έχουμε συγκριτικά πλεονεκτήματα: το δυναμικό ανανεώσιμης ενέργειας και το υψηλής ειδίκευσης ανθρώπινο δυναμικό, που δυστυχώς σήμερα λόγω περιορισμένων εφαρμογών, διαρρέει προς άλλες χώρες, αλλά απαιτείται εκπαίδευση του μεσαίου και τεχνικού προσωπικού.

Η συμβολή της γεωργίας και της κυκλικής οικονομίας στην αποκατάσταση της βιοποικιλότητας και την οικολογική ισορροπία

Κεντρικός στόχος της Πράσινης Συμφωνίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι η αποκατάσταση της βιοποικιλότητας και η μεταρρύθμιση της γεωργίας, ιδιαίτερα της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), ώστε η γεωργία να στηρίζει την κλιματική προστασία, την υγεία γεωργών και καταναλωτών, τη βιωσιμότητα της υπαίθρου, τη διατροφική ασφάλεια, την αποκατάσταση και διατήρηση της βιοποικιλότητας, τη διασφάλιση δίκαιου εισοδήματος για τους παραγωγούς και δίκαιων τιμών για τους καταναλωτές. Αντίθετα, η σημερινή ΚΑΠ συμβάλλει με τους σημαντικούς της πόρους στην υποβάθμιση του περιβάλλοντος, της υγείας και της διατροφικής ασφάλειας. Τόσο η επέκταση των πόρων του Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης της οικονομίας όσο και οι πόροι της επόμενης προγραμματικής περιόδου 2021-2027 συνδέονται με μια στροφή στην ΚΑΠ ιδιαίτερα μέσω οικο-σχημάτων στην γεωργία.

Η αλλαγή του αγροτικού και κτηνοτροφικού μοντέλου είναι στο επίκεντρο της πολιτικής συζήτησης για τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ ιδιαίτερα υπό το πρίσμα της πανδημίας η οποία προκαλεί σημαντικά προβλήματα διατροφικής ασφάλειας σε διάφορες περιοχές.

Εκτός από την (εκ νέου) γεφύρωση της γεωργίας  με την προστασία των οικοσυστημάτων και τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, κεντρικός είναι ο ρόλος που μπορεί να παίξει η βιώσιμη γεωργία τόσο στη διατροφική ασφάλεια από το χωράφι μέχρι το πιρούνι («Farm to Fork» όπως ονομάζεται η νέα ευρωπαϊκή αγροτική πολιτική) όσο και στην ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας. Τα οφέλη θα είναι η διατήρηση της υψηλής οικολογικής αξίας της γης, η βελτίωση του εισοδήματος των γεωργών και η προμήθεια της βιομηχανίας με πρώτες ύλες από τα υπολείμματα και τα παραπροϊόντα της γεωργίας και κτηνοτροφίας. Η κυκλική οικονομία με τη βοήθεια της πράσινης χημείας και τη στήριξη ερευνητικών κέντρων θα μπορούσε να είναι win-win-win υπόθεση για περιβάλλον, γεωργία και κοινωνία. Από δασικά και αγροτικά υπολείμματα μπορούν εξάλλου να παράγονται πέλλετς, όπως κάνει η Ενεργειακή Συνεταιριστική Εταιρία ΚαρδίτσαςΤεράστιες δυνατότητες έχουν και σχήματα οικολογικής κοινωνικά υποστηριζόμενης γεωργίας και κτηνοτροφίας.

Ψηφιακή οικονομία και ενίσχυση της έρευνας

Η ανάκαμψη της οικονομίας απαιτεί ενίσχυση της έρευνας ιδιαίτερα σε πράσινους και κοινωνικά σημαντικούς τομείς και τη σύνδεση των ερευνητικών αποτελεσμάτων με πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας και της οικονομίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι η  έρευνα στις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες καθίσταται περιττή και ότι όλη η έρευνα πρέπει να επικεντρωθεί μόνο σε τεχνολογικά και οικονομικά ζητήματα. Απλά αναγνωρίζεται ότι η τεχνολογία, και κυρίως η ψηφιακή, συμβάλλει μέσα στο κατάλληλο πλαίσιο, στην καταπολέμηση των κοινωνικών διακρίσεων και ανισοτήτων, διευκολύνει την πρόσβαση όλων στην υγεία, ενισχύει τη δημοκρατία και διευκολύνει τη μάθηση από απόσταση. Χωρίς πλαίσιο, όμως, θα μπορούσαν τεχνολογικές εφαρμογές να οδηγήσουν σε πιο αυταρχικά καθεστώτα, συγκεντρωτισμό της εξουσίας, έλεγχο των πολιτών, υποβάθμιση της δημοκρατίας, βάθεμα των διακρίσεων κι ανισοτήτων. Είναι πολύ σημαντικό κατά συνέπεια να ελέγχουμε την εφαρμογή της τεχνολογίας.

Η σύγχρονη έρευνα είναι περισσότερο έντασης γνώσης και βασίζεται σε ευέλικτα σχήματα. Ακόμα και μια μικρή χώρα με περιορισμένους πόρους όπως η Ελλάδα θα μπορούσε να είναι, μέσα από συνέργειες και με συμμετοχή σε δίκτυα, σημαντικό κέντρο της έρευνας και διάδοσης ερευνητικών αποτελεσμάτων. Εξάλλου, η χώρα βρίσκεται  πολύ υψηλά σε ευρωπαϊκά ερευνητικά προγράμματα όπως το Horizon 2020, ενώ σημαντικό τμήμα του ανθρώπινου δυναμικού της έχει διαρρεύσει προς άλλες χώρες, απόδειξη ότι υπάρχουν σημαντικές δυνατότητες αρκεί να υπάρχει και μια μακροχρόνια στρατηγική για την έρευνα. Μερικοί κρίσιμοι ερευνητικοί τομείς για το μέλλον αποτελούν οι συνδυασμένες και διεπιστημονικές συνέργειες σε θέματα υγείας (για παράδειγμα συνδυασμός επιστημών υγείας και ψηφιακής τεχνολογίας για αποκωδικοποίηση του εγκεφάλου ή του DNA, όπως και επιστημών οικοσυστημάτων, πληροφορικής και υγείας για την προώθηση μιας νέας στρατηγικής για την υγεία «Εcohealth»).

Συνηθίζουμε να μιλάμε για ψηφιακή μεταρρύθμιση στη δημόσια διοίκηση ή τώρα ακόμα περισσότερο μέσα στην κρίση για τηλε-συνδιασκέψεις  ή τηλε-εργασία που σίγουρα θα αλλάξουν τον τρόπο που επικοινωνούμε και εργαζόμαστε. Όμως υπάρχουν και πολλοί άλλοι τομείς όπου η ψηφιακή τεχνολογία παίζει σημαντικό ρόλο στη μείωση των ανισοτήτων και βελτίωση της πρόσβασης όλων σε βασικά δικαιώματα (όπως π.χ. τηλε-ιατρική, από μακριά εξυπηρέτηση των πολιτών από τις αρχές, αντιμετώπιση της φορο-απάτης, ενεργειακή δημοκρατία, αποκέντρωση στην παραγωγή, ανταλλαγή και αποθήκευση ενέργειας από ΑΠΕ, συμμετοχή στη διαδικασία διαμόρφωσης και λήψης αποφάσεων κ.λπ).

 Όμως, η ψηφιοποίηση πρέπει να συνδέεται με μια γενικότερη απλοποίηση της γραφειοκρατίας, όχι να σημαίνει απλώς τη χρήση τεχνολογίας σε ένα γραφειοκρατικό και πολυδαίδαλο σύστημα που τελικώς αφήνει απέξω όσους/ες δεν είναι εκπαιδευμένοι/ες (ψηφιακός αναλφαβητισμός) ενώ δημιουργεί περαιτέρω εμπόδια ελλείψει πολιτικών και εργαλείων που επιλύουν προβλήματα για όσους/ες μένουν πίσω.                                                                                                     

Εκπαίδευση, κατάρτιση και εργασία για μια πράσινη και κοινωνικά δίκαιη μετάβαση

Οι πόροι από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο ή το Ευρωπαϊκό Εργαλείο για προσωρινό μετριασμό των επιπτώσεων της κρίσης στην απασχόληση SURE (Support to mitigate Unemployment Risks in an Emergencyείναι αναγκαίο να κατευθυνθούν, κυρίως, σε συνεργατικά σχήματα, ή σε συνέργειες μεταξύ επιχειρήσεων για να ενισχυθούν οι δυνατότητες δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας σε καινοτόμους τομείς, ένα είδος clusterΟ ρόλος της κοινωνικής οικονομίας αναγνωρίζεται σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο ως ιδιαίτερα σημαντικός, όπως δείχνει η εμπειρία σε πολλές χώρες, τόσο κατά τη διάρκεια κρίσεων όσο και κατά την ανάκαμψη.

Συνεργατικά σχήματα διαφορετικών οργανωτικών τύπων, κλάδων δραστηριότητας και νομικών μορφών καθώς και οι μεταξύ τους συμπράξεις ή/και με άλλες μικρομεσαίες επιχειρήσεις και φορείς τοπικής αυτοδιοίκησης μπορούν να (επαν)-εντάξουν αποτελεσματικά σε αξιοπρεπή εργασία και σε καινοτόμους τομείς νέους και μακροχρόνια άνεργους, μετανάστες/ριες, εποχιακά εργαζόμενους/ες, εργαζόμενους/ες σε επισφαλείς και άτυπες συνθήκες εργασίας αλλά και να συμβάλλουν στον πράσινο και κοινωνικό μετασχηματισμό με πόρους από το ταμείο ανάκαμψης.

Αυτό συνεπάγεται μία μετάβαση από μια επιδοματική στήριξη των ακραίων μορφών ανεργίας σε ολοκληρωμένες πολιτικές και εργαλεία εργασιακής ένταξης μέσω κοινωνικής επιχειρηματικότητας αξιοποιώντας προγράμματα όπως το «Εγγύηση για τη Νεολαία», προωθώντας την αξιόπιστη εκπαίδευση-κατάρτιση σε νέα κοινωνικά και πράσινα επαγγέλματα, αλλά και την πρακτική εργασία προγραμμάτων «κοινωφελούς εργασίας» προκειμένου να δημιουργηθούν προϋποθέσεις αξιοπρεπούς εργασίας και όχι να καλυφθούν τα κενά του δημοσίου τομέα.

Όπως διαπιστώνουν σε κείμενο τους που κατατέθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ευρωπαϊκοί και ελληνικοί φορείς, με τίτλο «Πώς μπορούμε να ενεργοποιήσουμε ξανά την Ευρωπαϊκή Πολιτική για την Απασχόληση των Νέων /Youth Employment Policy μέσα από την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία / European Green Deal μετά την κρίση της πανδημίας COVID-19» η εκπαίδευση και η κατάρτιση είναι κρίσιμοι παράγοντες για τη μετάβαση σε ένα πράσινο μοντέλο οικονομίας και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Κατά την άποψη των φορέων αυτών, οι πολιτικές για την απασχόληση των νέων γενικά, και ειδικότερα η Ευρωπαϊκή Εγγύηση για τη Νεολαία (European Youth Guarantee), θα πρέπει να προσανατολίζονται στην εντεινόμενη προετοιμασία των νέων για καθήκοντα και επαγγέλματα που είναι σημαντικά, και πραγματικά απαραίτητα, για το βιώσιμο και περιβαλλοντικά συμβατό μέλλον των επιχειρήσεων και της κοινωνίας. Επομένως, η υποστήριξη δεν πρέπει να παρέχεται μόνο για να εντάξει τους νέους και τις νέες στα υπάρχοντα εργασιακά πλαίσια. Ούτε να σπαταλιούνται πόροι για την κατάρτιση ή την απασχόληση χωρίς σαφές αποτέλεσμα. Αντίθετα, η έμφαση πρέπει να δοθεί στην απασχόληση σε καινοτόμα, αναδυόμενα επαγγέλματα που είναι σημαντικά για μια βιώσιμη Ευρώπη και στη δημιουργία θέσεων εργασίας με έμφαση στις «Πράσινες Δεξιότητες» (Green Skills). Δραστηριότητες που συμβάλλουν στην απαλλαγή από τον άνθρακα και επιτυγχάνουν γρήγορα την κλιματική ουδετερότητα είναι κεντρικές σε αυτή την κατεύθυνση. Ωστόσο, στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, η υπάρχουσα κατάρτιση και τα συναφή μέτρα δεν καλύπτουν τη ζήτηση για «Πράσινες Δεξιότητες» και τις ανάγκες των σύγχρονων αγορών εργασίας. Πρέπει να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας και υπηρεσίες που σχετίζονται με ΑΠΕ, κυκλική οικονομία και αειφόρο ανάπτυξη και τα υπάρχοντα επαγγελματικά προφίλ πρέπει να επαναπροσδιοριστούν.

 

Ετικέτες