– Προστασία και αποκατάσταση ξερολιθιών: ο ρόλος και η σημασία τους για τον πολιτισμό, τη γεωργία, το περιβάλλον, το νερό και την κλιματική στρατηγική (προστασία κλίματος, άμυνα απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα)
Εδώ και τρία χρόνια η Κοιν.Σ.Επ. ΑΝΕΜΟΣ ΑΝΑΝΕΩΣΗΣ πήρε την πρωτοβουλία να καταγραφούν οι παραδοσιακές τοπικές ποικιλίες και παράλληλα να γίνει αναζήτηση και συλλογή σπόρων, μέσω τοπικής έρευνας στη Σίφνο, ενώ έγιναν και ηχογραφήσεις καλών πρακτικών των γεωργών της Σίφνου.
Σκοπός αυτός της έρευνας είναι η διάσωση των Σιφνέικων ποικιλιών και γεωργικών πρακτικών σε μια κρίσιμη στιγμή κατά την οποία ο αγροτικός τομέας δοκιμάζεται και στα νησιά και ευρύτερα αλλά και βρισκόμαστε μπροστά σε μια σειρά προκλήσεων, όπως διατροφική ασφάλεια, κλιματική κρίση και αλλαγές στο μοντέλο διατροφής. Πέρα από τη μεγάλη αξία της προστασίας και διατήρησης – χρήσης των σπόρων για τη γεωργία και το περιβάλλον, είναι ιδιαίτερα μεγάλη και η προσπάθεια ανάδειξης της πολιτιστικής διάστασης γεωργικών πρακτικών και τοπικών ειδών που συνδέονται με την μακροχρόνια ιστορία της τοπικής κοινωνίας.
Η καταγραφή, μακροχρόνια διατήρηση – καλλιέργεια και ανάδειξή τους είναι μια ευκαιρία για μια γεωργία με μέλλον στη Σίφνο αλλά και στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για την ευρύτερη σιφνέικη οικονομία. Λόγω της μοναδικότητάς τους στην ποιότητα, της πιθανόν καλύτερης ανθεκτικότητάς τους απέναντι στις επιταχυνόμενες κλιματικές αλλαγές και της καλύτερης ανταπόκρισής τους στις νέες διατροφικές μας επιλογές μπορεί να ενισχυθεί σημαντικά η χρήση τους τόσο στην οικογενειακή κουζίνα όσο και στον τομέα της εστίασης και του τουρισμού. Εξάλλου, η πολιτιστική σημασία τους είναι υψηλή.
Για αυτό η Κοιν.Σ.Επ. ΑΝΕΜΟΣ ΑΝΑΝΕΩΣΗΣ προσκάλεσε τον εξειδικευμένο γεωπόνο σε αυτά τα θέματα Ροίκο Θανόπουλο καλύπτοντας τα έξοδα μεταφοράς και διαμονής του, ενώ δεν υπήρξε αμοιβή εργασίας για τον ίδιο για μια σειρά καταγραφών και συλλογών. Καταγράψαμε σπόρους και πρακτικές, ενώ έγινε συλλογή δεκάδων τοπικών ποικιλιών.
Στην τελευταία επίσκεψη ο Ροικος Θανόπουλος συνεργάστηκε συστηματικά και με την Ελένη Τζιρτζιλάκη από τη Νομαδική Αρχιτεκτονική (nomadikiarxitektoniki) και την Evemar Lopez για τη συλλογή σπόρων.
Μετά από τρεις επισκέψεις στη Σίφνο τα αποτελέσματα της έρευνας και καταγραφής είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. Συλλέχτηκαν πολλά δείγματα σπόρων, μεταξύ των οποίων
- το λαθούρι από το οποίο παρασκευάζεται η Σιφνέικη φάβα,
- το μαυρομάτικο φασόλι (που είναι καφεμάτικο),
- το φημισμένο ρεβίθι,
- το σπάνιο σουσάμι και, βέβαια
- το πολύ σπάνιο στάρι.
Αντίστοιχος πλούτος υπάρχει στα οπωροφόρα (πχ συκιά) και στο αμπέλι.
Η Κοιν.Σ.Επ. ΑΝΕΜΟΣ ΑΝΑΝΕΩΣΗΣ σε συνεργασία με τη Νομαδική Αρχιτεκτονική διοργανώνει λοιπόν την εκδήλωση «απολογισμού», όπου ο Ρ. Θανόπουλος θα παρουσιάσει τα αποτελέσματα της μέχρι τώρα έρευνας και θα γίνει συζήτηση για τα επόμενα βήματα.
Επίσης οι ξερολιθιές έχουν ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο για το τοπικό περιβάλλον, τον πολιτισμό και τη γεωργία αλλά και για την προστασία των ανθρώπων απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα αλλά και την προστασία του κλίματος. Για το λόγο αυτό γίνεται από τον ΑΝΕΜΟ ΑΝΑΝΕΩΣΗΣ – σε συνεργασία με διάφορους φορείς και ανθρώπους του νησιού – εδώ και κάποια χρόνια μια συστηματική προσπάθεια ανάδειξης του ρόλου του δικτύου ξερολιθιάς για την προστασία του εδάφους, τον εμπλουτισμό του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα, την βιοποικιλότητα και την άμυνα απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα αλλά και την συμβολή του συστήματος εδάφους – βιοποικιλότητας – καλλιέργειας – ξερολιθιάς στην δέσμευση αερίων του θερμοκηπίου από την ατμόσφαιρα (ιδιαίτερα διοξειδίου του άνθρακα πχ μέσω της καλλιέργειας ελιάς, και οξειδίων του αζώτου μέσω της καλλιέργειας οσπρίων).
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πολιτιστική αξία της ξερολιθιάς αλλά και των τεχνικών γύρω από την ξερολιθιά και για τον σκοπό αυτό έχουν οργανωθεί εργαστήρια αποκατάστασης με τοπικούς τεχνήτες με τη συμμετοχή πολλών ενδιαφερόμενων από πολλές περιοχές, ημερίδες, εκδηλώσεις, προβολές ταινιών και ανταλλαγή καλών πρακτικών με συμμετοχή εκπροσώπων και άλλων νησιών.
