Ιούν 01 2026
0

Γυναίκες σε Αλληλεγγύη για την Ενέργεια. Πανευρωπαϊκή Σειρά Εργαστηρίων στις Βρυξέλλες, 9 /6/2026

By | Δράσεις | No Comments

“Γυναίκες σε Αλληλεγγύη για την Ενέργεια – WISE, Πανευρωπαϊκή Σειρά Εργαστηρίων στις Βρυξέλλες την Τρίτη 9 Ιουνίου 2026, κατά τη διάρκεια της Εβδομάδας Βιώσιμης Ενέργειας της ΕΕ”

Αλληλεγγύη: Συλλογική δράση από διαφορετικά άτομα ή/και φορείς για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, όπως αυτή βιώνεται από ένα ή περισσότερα μέρη.

Τα διαθέσιμα δεδομένα (αν και ελάχιστα) υποδηλώνουν ότι, σε ολόκληρη την ΕΕ, τα ποσοστά ενεργειακής φτώχειας είναι 3 έως 4 φορές υψηλότερα μεταξύ των νοικοκυριών στα οποία οι γυναίκες διαχειρίζονται μόνες τους πόρους – συμπεριλαμβανομένης της ενέργειας. Συχνά, αυτό αντικατοπτρίζει τον τρόπο με τον οποίο τα τρέχοντα οικονομικά και κοινωνικά συστήματα δεν αναγνωρίζουν ή δεν λαμβάνουν υπόψη τις μοναδικές ανάγκες των γυναικών αυτών.

Σε αντίθεση με τον μέσο όρο της ΕΕ που δείχνει ότι ένα 8-10% των νοικοκυριών να βρίσκεται σε κατάσταση ενεργειακής ευπάθειας (φτώχειας), μεταξύ των ανύπαντρων γυναικών τα ποσοστά εκτοξεύονται στα ύψη. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι το 31% όλων των ανύπαντρων γυναικών δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να διατηρούν τα σπίτια τους επαρκώς ενεργειακά άνετα ή καθυστερούν να πληρώσουν τους λογαριασμούς ενέργειας. Εάν περιοριστεί η εστίαση στις ανύπαντρες μητέρες, το ποσοστό θα εκτοξευθεί στο 44% .

Όταν χρησιμοποιείται ο όρος «μόνες γυναίκες», το WISE αναγνωρίζει ότι δεν είναι ιδανικό να αποτυπωθεί «ποιες» είναι αυτές οι γυναίκες. Μπορεί να είναι μία από τις ακόλουθες κατηγορίες:

Ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα

Σύμφωνα με πρόσφατα στατιστικά στοιχεία, το 19,2% του ελληνικού πληθυσμού ανέφερε ότι δεν μπορεί να διατηρήσει τα σπίτια του ζεστά τον χειμώνα και το 12,4% αντιμετωπίζει ενεργειακή ευπάθεια (φτώχεια). Δεν αντικατοπτρίζεται ακόμη σε αυτά τα δεδομένα ο μεγάλος αριθμός ανθρώπων που δεν μπορούν να δροσίσουν επαρκώς τα σπίτια τους τα θερμότερα και μεγαλύτερα καλοκαίρια. Τα περισσότερα κτίρια δεν διαθέτουν κατάλληλη μόνωση (79% στην Αθήνα), με αποτέλεσμα υψηλούς λογαριασμούς ενέργειας. Παράλληλα, οι χαμηλές συντάξεις – ιδίως των γυναικών – σημαίνουν ότι το βάρος των λογαριασμών ενέργειας είναι υπερβολικό.

Όντας ένα από τα νοτιότερα σημεία της Ευρώπης, η Ελλάδα έχει δει μια αύξηση των μεταναστών τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Πιο πρόσφατα, έχει φτάσει ένας μεγάλος αριθμός κυρίως γυναικών προσφύγων από την Ουκρανία. Συχνά, τέτοιες ομάδες έχουν κακή γνώση της ελληνικής γλώσσας, χαμηλό ενεργειακό αλφαβητισμό και ανεπαρκές εισόδημα για να αγοράσουν ενεργειακά αποδοτικές συσκευές. Πολλά άτομα, επίσης, ζουν σε κακοσυντηρημένα κτίρια. Ως αποτέλεσμα, τα ποσοστά ενεργειακής φτώχειας μεταξύ των μεταναστών, ιδιαίτερα των γυναικών μεταναστριών, είναι πολύ υψηλότερα από ό,τι στον γενικό πληθυσμό.

Το 2014, η ελληνική κυβέρνηση ξεκίνησε το πρόγραμμα «Εξοικονομώ Ενέργεια στο Σπίτι», παρέχοντας επιδοτήσεις για ανακαινίσεις σε μια σειρά από κατοικίες. Πρόσφατα, προστέθηκε η επιτακτική ανάγκη να δοθεί προτεραιότητα στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά. Όμως η ενεργειακή φτώχεια παραμένει σε υψηλά ποσοστά.

Τον Μάιο του 2024, ο Δήμος Αθηναίων ίδρυσε το Γραφείο Αντιμετώπισης της Ενεργειακής Φτώχειας, το οποίο είναι ανοιχτό για συναντήσεις με φυσική παρουσία. Εκπαιδευμένοι σύμβουλοι πραγματοποιούν επίσης κατ’ οίκον επισκέψεις για την ενημέρωση των πολιτών και την εφαρμογή ήπιων μέτρων (π.χ. εγκατάσταση λαμπτήρων LED) ή την παροχή συμβουλών για πιο σύνθετες λύσεις (ανακαινίσεις ενεργειακής απόδοσης). Συνεργαζόμενος με εταιρείες που παρέχουν υπηρεσίες ανακαίνισης, ο δήμος έχει επίσης διαπραγματευτεί χαμηλότερο κόστος για μέτρα ενεργειακής απόδοσης.

«Αλληλεγγύη» ως κεντρικό θέμα: Τι σημαίνει;

Σύμφωνα με τους ορισμούς που προτείνονται από το έργο «Κοινοτική Ενέργεια για Ενεργειακή Αλληλεγγύη» και άλλους, το WISE θεωρεί ότι η ενεργειακή αλληλεγγύη περιλαμβάνει: «Συλλογική δράση από διαφορετικά άτομα ή/και οντότητες για την αντιμετώπιση των αντιξοοτήτων που σχετίζονται με την ενέργεια, όπως αυτές βιώνονται από ένα ή περισσότερα μέρη».

Τέτοιες δράσεις θα πρέπει να επιδιώκουν την ενίσχυση της κοινωνικής δικαιοσύνης, ενώ παράλληλα θα καλλιεργούν ενσυναίσθηση για όσους και όσες οι ζωές τους περιορίζονται ήδη από συστημικές αδικίες. Υπονοούν μια διαρκή δέσμευση που μπορεί να περιλαμβάνει δίκαιη κατανομή του κόστους που προκύπτει από την επιδίωξη ενός κοινού στόχου.

Ανάληψη δράσης για την ενδυνάμωση των μόνων γυναικών

Πολλαπλοί παράγοντες συμβάλλουν στις συστημικές αδικίες που υπονομεύουν την υγεία και την ευημερία των ανύπαντρων γυναικών και των εξαρτώμενων από αυτές ατόμων. Οι περισσότεροι είναι πολύπλοκοι και η αντιμετώπισή τους θα απαιτήσει στρατηγική και ολιστική δράση μακροπρόθεσμα.

Το WISE – Women in Solidarity for Energy – ένα ευρωπαϊκό έργο αλλά και ένα δίκτυο οργανισμών – στοχεύει στην έναρξη ενός πανευρωπαϊκού κινήματος για την καλύτερη κατανόηση και κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των πιο ευάλωτων πολιτών. Το WISE – Women in Solidarity for Energy – συγκεντρώνει εταίρους από όλη την Ευρώπη για να διερευνήσουν πώς η κακή στέγαση, η ενεργειακή ευαλωτότητα (φτώχεια), η ανισότητα των φύλων και η κλιματική μετάβαση τέμνονται στην καθημερινή ζωή των γυναικών, και πώς θα μπορούσαν να είναι πιο δίκαιες, βασισμένες και εφαρμόσιμες απαντήσεις.

Σε 7 χώρες (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ιταλία, Ολλανδία, Γαλλία, Ουγγαρία, Κροατία), η Κοινοπραξία WISE αποτελείται από ειδικούς σε τεχνικές, οικονομικές και κοινωνικές πτυχές της υλοποίησης ενός δίκαιου, καθαρού ενεργειακού συστήματος. Αρκετοί προσφέρουν συγκεκριμένη εμπειρία στην αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας και στην εφαρμογή μιας «οπτικής ισότητας των φύλων» τόσο στην πολιτική όσο και στην πρακτική δράση.

Η ισχυρή ικανότητα μετάδοσης των ιστοριών «ανθρώπων και ενέργειας» είναι κρίσιμη για την εμπλοκή και άλλων στο WISE και την επίτευξη των στόχων του.

Μεταξύ των εταίρων του προγράμματος συμμετέχουν ενεργά ο  Aνεμος Ανανέωσης  / Wind of Renewal και το INZEB.

Δράσεις για γυναίκες σε ενεργειακή φτώχεια, Γυναίκες σε Αλληλεγγύη για την Ενέργεια

Το Έργο υιοθετεί την ενεργειακή αλληλεγγύη ως βασική αρχή με βάση την αξία που μπορεί να προσφέρει σε τρεις τομείς:

Δημιουργία Κοινότητας: Πολλές μόνες γυναίκες που βρίσκονται σε ενεργειακή ευαλωτότητα επηρεάζονται επίσης αρνητικά από την κοινωνική απομόνωση. Η εμπλοκή των τοπικών φορέων και των πολιτών στην αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας μπορεί να ενισχύσει την ψυχολογική τους ευεξία και να μειώσει το βάρος της ανάγκης για πλήρη αυτάρκεια.

Επίτευξη «γρήγορων νικών»: Η αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας είναι μια σύνθετη και απαιτητική σε πόρους διαδικασία που απαιτεί χρόνο. Μικρές δράσεις βραχυπρόθεσμα μπορούν να μειώσουν ορισμένες από τις επιπτώσεις της ενεργειακής φτώχειας, ενώ παράλληλα θα οικοδομήσουν εμπιστοσύνη μεταξύ των επηρεαζόμενων και των φορέων που φέρουν την ευθύνη για την εξάλειψη των κοινωνικών αδικιών.

Ενθάρρυνση της συνδημιουργίας σχετικών λύσεων: Πολύ συχνά, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και άλλοι φορείς εφαρμόζουν δράσεις που δεν αντικατοπτρίζουν τις μεγαλύτερες ανάγκες των γυναικών. Η αλληλεγγύη στοχεύει στην ενδυνάμωση των γυναικών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.

Για πάνω από δύο χρόνια, το WISE έχει οργανώσει εκδηλώσεις και υλοποιήσει δράσεις που αποσκοπούν στην ευαισθητοποίηση, την ανάπτυξη γνώσεων, την παρακίνηση δράσης και την τόνωση της αλλαγής. Οι περισσότερες εκδηλώσεις διοργανώνονται σε τοπικό/εθνικό επίπεδο, με στόχο τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με την κατάσταση των πιο ευάλωτων γυναικών σε στοχευμένες περιοχές. Και, το πιο σημαντικό, την από κοινού ανάπτυξη λύσεων που ανταποκρίνονται στις άμεσες ανάγκες τους.

Στους πρώτους τέσσερις μήνες του, το WISE προσέλκυσε περισσότερα από 250 άτομα από περίπου 20 χώρες της ΕΕ στις δύο πρώτες του δραστηριότητες:

α) τη δημιουργία Εθνικών Συλλογικών Ομάδων WISE για την καθοδήγηση της τοπικής δράσης· και

β) διοργάνωση Πανευρωπαϊκού Συνεδρίου.

Δύο εκδηλώσεις είναι πανευρωπαϊκές, ενθαρρύνοντας την ανταλλαγή και στοχεύοντας στην τόνωση ενός κινήματος ενεργειακής αλληλεγγύης. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και άλλοι παράγοντες κατανοούν ότι οι γυναίκες που διαχειρίζονται μόνες τους τα νοικοκυριά ΕΙΝΑΙ η πιο ευάλωτη ομάδα στην Ευρώπη.

Μέσα από 10 στρατηγικά σχεδιασμένες εκδηλώσεις, οι εταίροι του WISE στοχεύουν στη συμμετοχή ενός συνεχώς αναπτυσσόμενου δικτύου φορέων στην επίτευξη τεσσάρων πρωταρχικών στόχων:

  • Αύξηση της ευαισθητοποίησης του κοινού και των υπευθύνων λήψης αποφάσεων σχετικά με την κατάσταση των μόνων γυναικών.
  • Ενημέρωση των μόνων γυναικών σχετικά με την ενέργεια γενικά και, πιο συγκεκριμένα, για τα ενεργειακά τους δικαιώματα.
  • Συν-ανάπτυξη λύσεων μέσω της συμμετοχής των γυναικών που επηρεάζονται και ενός ευρύτερου φάσματος σχετικών φορέων.
  • Δημιουργία συνθηκών ώστε και  άλλες ομάδες να συμμετάσχουν στο κίνημα, διαθέτοντας πόρους σε πολλές γλώσσες

Το WISE εργάζεται για ένα γρήγορο πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα καθώς προωθεί τη συλλογική δράση για τη διάθεση περισσότερων πόρων σε διάφορες γλώσσες και στη συνέχεια για την ευαισθητοποίηση και την παροχή υπηρεσιών που απευθύνονται σε γυναίκες.

National collectives / Συλλογικότητες σε εθνικό επίπεδο

Συνοπτικά ανά χώρα: Σε κάθε χώρα διοργανώθηκαν εκδηλώσεις και τα αποτελέσματα μπορείτε να τα βρείτε συνοπτικά εδώ ανά χώρα

Βουλγαρία
Κροατία
Γαλλία
Ελλάδα
Ουγγαρία
Ιταλία
Ολλανδία

Σύντομες ανασκοπήσεις των αρχικών συναντήσεων του Εθνικού Συλλογικού Οργανισμού WISE προσφέρουν μια επισκόπηση των συνθηκών, των τρεχουσών καταστάσεων και των πτυχών που πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την εφαρμογή δράσεων. Δύο εκθέσεις που εκπονήθηκαν από το WISE θα είναι διαθέσιμες δημόσια μόλις εγκριθούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Participants at the WISE Pan-European Conference, 6 Deceber 2024, Sofia, BulgariaA pensioner in Ukraine copes with skyrocketing energy prices.A world map suggesting the wide variety of languages.

– WISE Πανευρωπαϊκό Συνέδριο

– WISE Προβολή φίλμ

– Ταυτόχρονη μετάφραση σε πολλές γλώσσες

– Ημέρες ενεργειακής αλληλυγγύης προς γυναίκες

Αντιμετώπιση της ενεργειακής ευαλωτότητας των γυναικών – Ευρωπαϊκό Εργαστήριο στις Βρυξέλλες (WISE), 9/6/ 2026

Πέρυσι, μεταξύ άλλων δραστηριοτήτων, διοργανώθηκε από τους εταίρους του έργου μια δυναμική πανευρωπαϊκή διαδικτυακή εκδήλωση για το πρόγραμμα Women in Solidarity for Energy (WISE). Περισσότερες από 200 γυναίκες από όλη την Ευρώπη συγκεντρώθηκαν για να συζητήσουν θέματα φύλου, ενεργειακής φτώχειας και κλιματικής μετάβασης. Μεταφράσαμε το Δικαίωμα στην Ενέργεια για τις Γυναίκες σε όλη την Ευρώπη σε >15 ευρωπαϊκές γλώσσες .

Τώρα, το έργο πλησιάζει στο τέλος του. Θα υπάρξει άλλη μια ευκαιρία να συναντηθούμε και να συνδεθούμε αυτοπροσώπως! Σας προσκαλούμε θερμά να συμμετάσχετε μαζί μας στη σειρά πανευρωπαϊκών εργαστηρίων WISE στις Βρυξέλλες, την Τρίτη 9 Ιουνίου 2026, κατά τη διάρκεια της Εβδομάδας Βιώσιμης Ενέργειας της ΕΕ: ​​WISE_WP10_Brussels_one-page flyer_FIN_2026.05.28

Η εκδήλωση στις Βρυξέλλες συνδυάζει συζητήσεις σε ολομέλεια, γνώσεις και καλές πρακτικές από διάφορες χώρες και πρακτικά εργαστήρια με εταίρους από ολόκληρη την κοινοπραξία. Μαζί, θα εξετάσουμε γιατί τόσες πολλές γυναίκες – ειδικά εκείνες που ζουν μόνες, φέρουν ευθύνες φροντίδας ή έχουν ήδη περιθωριοποιηθεί – παραμένουν παραμελημένες στον τομέα της στέγασης, της ενέργειας και της πολιτικής πράσινης μετάβασης, καθώς και τι μπορεί να γίνει διαφορετικά.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει:

  • μια πρωινή συνεδρία ως μέρος του Νέου Ευρωπαϊκού Bauhaus·
  • πρωινές ολομέλειες για τη στέγαση, την ενεργειακή ευπάθεια (φτώχεια) και πληροφορίες για χώρες από όλη την Ευρώπη·
  • απογευματινά εργαστήρια που προσφέρουν πρακτικά εργαλεία και μεθόδους που αντλούνται από την εμπειρία των εταίρων του WISE·
  • μια τελική συνεδρία που ρωτά ποιος εξακολουθεί να μένει εκτός των πολιτικών της ΕΕ για μια δίκαιη και καθαρή ενεργειακή μετάβαση.

Αυτός είναι ένας χώρος για ακτιβίστριες, φεμινίστριες, υπερασπιστές των δικαιωμάτων των γυναικών, φορείς στέγασης και ενέργειας, οργανισμούς περιβαλλοντικής και κλιματικής δικαιοσύνης, κοινωνικούς επαγγελματίες, δημόσιους φορείς, ερευνητές και πολιτιστικούς διοργανωτές που θέλουν να σκέφτονται και να δρουν πέρα ​​από τα όρια.

 WISE movement – as an individual, an organisation or a funder or in-kind contributor – explore the options under Ways to Engage.

Ιούν 01 2026
0

Women in Solidarity for Energy, Pan-European Workshop Series in Brussels on 9/6/2026, during EU Sustainable Energy Week

By | Uncategorized | No Comments

“Women in Solidarity for Energy – WISE, Pan-European Workshop Series in Brussels on Tuesday, 9 June 2026, during EU Sustainable Energy Week”

Solidarity: Collective action by diverse individuals and/or entities to overcome energy-related poverty as experienced by one or more parties”. 

Available data (while sparse) suggest that, across the EU, rates of energy poverty are 3 to 4 times higher among households in which women alone manage resources – including energy. Often, this reflects how current economic and social systems fail to acknowledge or take account of their unique needs. 

Against an EU average of 8-10% of households being in situations of energy vulnerability, among single women, the rates skyrocket. Estimates suggest that 31% of all single women cannot afford to keep their homes adequately comfortable or fall behind on paying energy bills. Narrow the focus to single mothers and the share jumps to 44%.

When using the term ‘single women’, WISE recognises that it is less than ideal to capture ‘who’ these women are. They might be one of the following:

Energy poverty in Greece

According to recent statistics, 19.2% of the Greek population reported being unable to keep their homes warm in winter and 12.4% face energy vulnerability. Not yet reflected in such data are the large numbers of people who cannot adequately cool their homes in hotter and longer summers. Most buildings lack proper insulation (79% in Athens), leading to high energy bills. In parallel, low pensions — particularly of women — mean the burden of energy bills is excessive.

Being among the most southern points of Europe, Greece has seen a surge in migrants over the past two decades. More recently, a large number of refugees from Ukraine have arrived. Often, such groups have a poor command of the Greek language, low energy literacy and insufficient income to purchase energy efficient appliances. Many also live in poorly maintained buildings. As a result, rates of energy poverty among migrants are much higher than for the general population.

In 2014, the government of Greece launched the ‘I am Saving Energy at Home’ programme, providing subsidies for renovations of a number of homes. Recently, the imperative to prioritise the most vulnerable households was added.

In May 2024, the Municipality of Athens established Energy Poverty Alleviation Office, which is open for in-person meetings. Trained advisors also carry out home visits to inform citizens and carry out soft measures (e.g. installing LED light bulbs) or provide advice on more complex solutions (energy efficiency renovations). By cooperating with companies providing renovation services, the municipality has also negotiated lower costs for energy efficiency measures.

‘Solidarity’ as a central theme: What does it mean?

In line with definitions proposed by the Community Energy for Energy Solidarity project and others, WISE considers energy solidarity to encompass: “Collective action by diverse individuals and/or entities to overcome energy-related adversity as experienced by one or more parties”.

Such actions should seek to enhance social justice while also building empathy for those whose lives are already constrained by systemic injustices. It implies a sustained commitment that may involve equitably distributing costs incurred in the pursuit of a shared goal.

Taking action to empower single women

Multiple factors contribute to the systemic injustices that undermine the health and well-being of single women and of their dependents. Most are complex and addressing them will require strategic and holistic action over the long term.

Women in Solidarity for Energy (WISE) – a european project but also a network of  organisations – aims to launch an EU-wide movement to better understand and meet the energy needs of the most vulnerable citizens. WISE – Women in Solidarity for Energy – brings together partners from across Europe to explore how poor housing, energy vulnerability, gender inequality, and climate transition intersect in women’s everyday lives, and what more just, grounded, and workable responses might look like.

Across 7 countries, (Greece, Bulgaria, Italy, The Netherlands, France, Hungary, Croatia), the WISE Consortium comprises experts in technical, economic and social aspects of delivering a just, clean energy system. Several bring specific experience in tackling energy poverty and in applying a ‘gender lens’ to both policy and practical action.

A strong ability to convey the stories of ‘people and energy’ is critical to engaging others in WISE and to delivering its aims.

Hover over the yellow circles to reveal the share of women in each country who were unable to keep their homes adequately warm in winter (Eurostat, 2022).

Among the partners are 2 greek organisations Anemos Ananeosis / Wind of Renewal and INZEB.

Actions for women in energy poverty, Women in Solidarity for Energy

The Project adopts energy solidarity as a core principle based on the value it can bring across three areas:

Creating Community: Many single women in energy vulnerability are also negatively affected by social isolation. Engaging local actors and citizens in tackling energy poverty can boost their psychological well-being and reduce the burden of needing to be completely self-sufficient.

Delivering ‘quick wins’: Tackling energy poverty is a complex and resource-intensive process that takes time. Small actions in the near term can reduce some of the impacts of energy poverty while also building trust between those affected and the actors who hold responsibility for eliminating social injustices.

Fostering co-creation of relevant solutions: Too often, policy makers and other actors implement actions that do not reflect what women most need. Solidarity aims to empower women in decision-making processes.

Over two years, WISE has organised events and carry out actions designed to raise awareness, build knowledge, motivate action and stimulate change. Most events are organised at local/national levels, aiming to gather insights as to the situation of the most vulnerable women in targeted areas. And, more importantly, to co-develop solutions that respond to their immediate needs.

In its first four months, WISE drew more than 250 people from ~20 EU countries to its first two activities:

a) creating WISE National Collectives to lead local action; and

b) organising a Pan-European Conference.

Two events are pan-European, fostering exchange and aiming to stimulate an energy solidarity movement. Policy makers and other actors come to understand that women who manage households on their own ARE the most vulnerable group in Europe.

Across 10 strategically planned events, WISE Partners aim to engage an ever-growing network of actors in the achievement of four overarching goals:

  • Raise awareness of the situation of single women among the general public and decision-makers.
  • Educate single women about energy in general and, more specifically, their energy rights.
  • Co-develop solutions by engaging affected women and a wider range of relevant actors.
  • Enable other groups to join the movement by making resources available in multiple languages

WISE anticipates a rapid multiplier effect as it advances collective action to make more resources available in diverse languages and then to raise awareness and deliver services to target women.

National collectives

Country summaries

National events were organised in each of the participating countries. View the outputs here

Bulgaria
Croatia
France
Greece
Hungary
Italy
The Netherlands

Short recaps of the initial WISE National Collective meetings offer an overview of contexts, current situations and aspects to consider while implementing actions. Two reports prepared by WISE will be made available for downloading once approved by the European Commission.

Participants at the WISE Pan-European Conference, 6 Deceber 2024, Sofia, Bulgaria

WISE Pan-European Conference

A pensioner in Ukraine copes with skyrocketing energy prices.

WISE Film Screenings

A world map suggesting the wide variety of languages.

Translate-a-thon

WISE Pan-European Workshop Series in Brussels, 9/6/ 2026

Last year, among other activities, an energetic Pan-European online event, for the Women in Solidarity for Energy Project (WISE) was organised by the partners of this project. More than 200 women from all over Europe came together to discuss gender, energy poverty and climate transition challenges. We translated the Right to Energy for Women all over Europe in >15 European languages.

Now, the project is drawing to a close. There will be one more opportunity to meet and connect in person! We warmly invite you to join us at the WISE Pan-European Workshop Series in Brussels on Tuesday, 9 June 2026, during EU Sustainable Energy Week: WISE_WP10_Brussels_one-page flyer_FIN_2026.05.28

Our Brussels event will combine plenary discussions, country insights, and practical workshops with partners from across the consortium. Together, we will look at why so many women — especially those living alone, carrying care responsibilities, or already pushed to the margins — remain overlooked in housing, energy, and transition policy, and what can be done differently.

The programme includes:

  • a morning session as a part of the New European Bauhaus;
  • morning plenaries on housing, energy vulnerability, and country insights from across Europe;
  • afternoon workshops offering practical tools and methods drawn from WISE partner experience;
  • a final session asking who is still being left out by EU policies for a just and clean energy transition.

This is a space for activists, feminists, women’s rights advocates, housing and energy actors, environmental and climate justice organisations, social practitioners, public institutions, researchers, and cultural organisers who want to think and act across silos.

To find out how to join the WISE movement – as an individual, an organisation or a funder or in-kind contributor – explore the options under Ways to Engage.

 

Μάιος 11 2026
0

Η εκδήλωση στη Σίφνο: “Τοπικοί σπόροι και ξερολιθιές, η σημασία τους για γεωργία, τροφή, πολιτισμό, κλίμα”

By | Δράσεις, σιφνος | No Comments
Τα τελευταία χρόνια η Κοιν.Σ.Επ. ΑΝΕΜΟΣ ΑΝΑΝΕΩΣΗΣ πήρε την πρωτοβουλία για μια συστηματική εργασία στη Σίφνο – στο πλαίσιο της συνολικότερης δουλειάς της σε διάφορες περιοχές – πάνω σε θέματα βιώσιμης γεωργίας, διατήρησης των τοπικών ποικιλιών σπόρων και δέντρων, διατήρησης και αποκατάστασης του εκτεταμένου δικτύου ξερολιθιάς αλλά και εξειδίκευσης της κλιματικής και πράσινης στρατηγικής σε επίπεδο νησιού.
– Επεξεργάστηκε, μέσα από διάλογο, ένα Πράσινο Κοινωνικό Σχέδιο για τη Σίφνο,
– Οργάνωσε εργαστήρια και ημερίδες – με τη συμμετοχή και φορέων και ατόμων από το νησί, αλλά και από διάφορα άλλα νησιά και μικρές περιοχές της Μεσογείου, για τη βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων (νερό, έδαφος, βιοποικιλότητα, ποικιλίες ειδών κλπ).
– Οργάνωσε εργαστήριο κατασκευής και αποκατάστασης ξερολιθιάς και συνέδριο με συμμετοχή εκπροσώπων από άλλα νησιά των κυκλάδων
– Συνεργάστηκε με το διεθνές Δίκτυο Μικρών Νησιών SMILO μια σειρά παρεμβάσεων και δραστηριοτήτων
Οι ξερολιθιές έχουν ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο για το τοπικό περιβάλλον, τον πολιτισμό και τη γεωργία αλλά και για την προστασία των ανθρώπων απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα αλλά και την προστασία του κλίματος. Για το λόγο αυτό γίνεται από τον ΑΝΕΜΟ ΑΝΑΝΕΩΣΗΣ – σε συνεργασία με διάφορους φορείς και ανθρώπους του νησιού – εδώ και κάποια χρόνια μια συστηματική προσπάθεια ανάδειξης του ρόλου του δικτύου ξερολιθιάς για την προστασία του εδάφους, τον εμπλουτισμό του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα, την βιοποικιλότητα και την άμυνα απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα αλλά και την συμβολή του συστήματος εδάφους – βιοποικιλότητας – καλλιέργειας – ξερολιθιάς στην δέσμευση αερίων του θερμοκηπίου από την ατμόσφαιρα.Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πολιτιστική αξία της ξερολιθιάς αλλά και των τεχνικών γύρω από την ξερολιθιά και για τον σκοπό αυτό έχουν οργανωθεί εργαστήρια αποκατάστασης με τοπικούς τεχνήτες με τη συμμετοχή πολλών ενδιαφερόμενων από πολλές περιοχές, ημερίδες, εκδηλώσεις, προβολές ταινιών και ανταλλαγή καλών πρακτικών με συμμετοχή εκπροσώπων και άλλων νησιών.
Σε συνέχεια πρωτοβουλιών στο παρελθόν (καταγραφή πιθανών τοπικών – παραδοσιακών ειδών ζώων (πχ ντόπια αγελάδα Κέας, πρόβατα κλπ), ο ΑΝΕΜΟΣ ΑΝΑΝΕΩΣΗΣ εστίασε τα τελευταία χρόνια ιδιαίτερα στην συγκέντρωση πληροφοριών για σοφές γεωργικές πρακτικές αλλά και στη συλλογή τοπικών παραδοσιακών ειδών σπόρων και δέντρων.
Για το σκοπό αυτό, προσκάλεσε τον ιδιαίτερα ευαισθητοποιημένο εξειδικευμένο γεωπόνο σε αυτά τα θέματα Ροίκο Θανόπουλο, καλύπτοντας τα έξοδα μεταφοράς και διαμονής του, ενώ δεν υπήρξε αμοιβή εργασίας για τον ίδιο για μια σειρά καταγραφών και συλλογών. Καταγράψαμε σπόρους και πρακτικές, ενώ έγινε αναζήτηση και συλλογή δεκάδων τοπικών ποικιλιών, ενώ ο Ροίκος Θανόπουλος συνομίλησε με πάνω από 30 σιφνιούς και σιφνιές. Έγιναν από τον Νίκο Χρυσόγελο και ηχογραφήσεις καλών πρακτικών των γεωργών της Σίφνου, για να μην χάνονται οι προφορικές μαρτυρίες. 
Η πιο πρόσφατη δραστηριότητα, είναι η εκδήλωση με θέμα “Τοπικοί σπόροι και ξερολιθιές: η σημασία τους για την καλλιέργεια, την τροφή, το περιβάλλον, την προστασία του κλίματος και τον πολιτισμό” που διοργάνωθηκε από την Κοιν.Σ.Επ “ΑΝΕΜΟΣ ΑΝΑΝΕΩΣΗΣ” στη Σίφνο την Κυριακή 3 Μαϊου. Οι κεντρικές ενότητες της εκδήλωσης ήταν:
– Παραδοσιακοί σπόροι, η σημασία τους για την καλλιέργεια και την παραγωγή τροφίμων στη Σίφνο, αλλά και για το περιβάλλον, τον πολιτισμό και την κλιματική πολιτική – απολογισμός της μέχρι τώρα δραστηριότητας, αποτελέσματα.
– Προστασία και αποκατάσταση ξερολιθιών: ο ρόλος και η σημασία τους για τον πολιτισμό, τη γεωργία, το περιβάλλον, το νερό και την κλιματική στρατηγική (προστασία κλίματος, άμυνα απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα)
Ομιλητές/ομιλήτριες ήταν οι:
– Ροίκος Θανόπουλος, γεωπόνος: “Αποτελέσματα έρευνας για τις παραδοσιακές ποικιλίες στη Σίφνο- σκέψεις για την αξιοποίησή τους”
– Νίκος Χρυσόγελος, πρόεδρος ΔΕ “ΑΝΕΜΟΣ ΑΝΑΝΕΩΣΗΣ”, Εντεταλμένος Σύμβουλος Κλιματικού Συμφώνου Δήμου Αθηναίων, τ ευρωβουλευτής
– Κωνσταντίνα Σιούντρη, Αν. Προϊσταμένη Υπηρεσίας Προστασίας και έργων Νεωτέρων Μνημείων Αττικής – Α. Στερεάς, και Κυκλάδων του Υπουργείου Πολιτισμού
– Ελένη Τζιρτζιλάκη, Νομαδική αρχιτεκτονική
– Νίκος Μπελιός,
ενώ παρεμβάσεις έγιναν και από τοπικούς γεωργούς.
Ο Νίκος Χρυσόγελος, τόνισε: “Σκοπός αυτός της έρευνας – που θα συνεχιστεί – είναι η διάσωση και μακροχρόνια καλλιέργεια των Σιφνέικων ποικιλιών και γεωργικών πρακτικών σε μια κρίσιμη στιγμή κατά την οποία ο αγροτικός τομέας δοκιμάζεται και στα νησιά και ευρύτερα αλλά και βρισκόμαστε μπροστά σε μια σειρά προκλήσεων, όπως διατροφική ασφάλεια, κλιματική κρίση και αλλαγές στο μοντέλο διατροφής. Πέρα από τη μεγάλη αξία της προστασίας και διατήρησης – χρήσης των σπόρων για τη γεωργία και το περιβάλλον, είναι ιδιαίτερα μεγάλη η προσπάθεια ανάδειξης της πολιτιστικής διάστασης γεωργικών πρακτικών και τοπικών ειδών που συνδέονται με την μακροχρόνια ιστορία της τοπικής κοινωνίας.
Με δεδομένο μάλιστα ότι πολλοί παραδοσιακοί γεωργοί χάνονται – και μαζί τους πολύτιμη γνώση και εμπειρία – η καταγραφή καλών πρακτικών και η μακροχρόνια διατήρηση – καλλιέργεια και ανάδειξή τοπικών ποικιλιών είναι μια ευκαιρία για μια γεωργία με μέλλον στη Σίφνο, ίσως στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για την ευρύτερη σιφνέικη οικονομία που λαμβάνει υπόψη και την κλιματική κρίση, με ότι προβλήματα αλλά και ευκαιρίες (για αλλαγές) προκαλεί. Λόγω της μοναδικότητάς τους στην ποιότητα, της πιθανόν καλύτερης ανθεκτικότητάς τους – λόγω  προσαρμογής τους στο τοπικό κλίμα και στις περιβαλλοντικές και καιρικές συνθήκες του νησιού – απέναντι στις επιταχυνόμενες κλιματικές αλλαγές και της καλύτερης ανταπόκρισής τους στις νέες διατροφικές μας επιλογές μπορεί να ενισχυθεί σημαντικά η χρήση τους τόσο στην οικογενειακή κουζίνα όσο και στον τομέα της εστίασης και του τουρισμού.  Η πολιτιστική και γενετική σημασία τους είναι υψηλή.
Η βιώσιμη καλλιέργεια τοπικών ποικιλιών σπόρων και δέντρων αλλά και η μακροχρόνια συντήρηση των ξερολιθιών μπορεί επίσης να συνδεθούν με μια ολοκληρωμένη κλιματική πολιτική, που πέρα από την αλλαγή του ενεργειακού μοντέλου αναγνωρίζει την ανάγκη ενίσχυσης της υγείας του εδάφους, της βιοποικιλότητας, της άμυνας απεναντι στα ακραία φαινόμενα με λύσεις που βασίζονται στη φύση (όπως οι ξερολιθιές) καθώς και της καλλιέργειας ειδών που αφαιρούν από την ατμόσφαιρα αέρια που συμβάλλουν στην αλλαγή του κλίματος – όπως πχ η καλλιέργεια της ελιάς συμβάλλει στην μεγαλύτερη – σε σχέση με άλλα είδη – δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα, ενώ η καλλιέργεια οσπρίων συμβάλλει στην δέσμευση από την ατμόσφαιρα οξειδίων του αζώτου (που μετατρέπεται σε χρήσιμο για το έδαφος άζωτο).
Η σύνδεση της καλλιέργειας τοπικών ειδών (και η αξιοποίησής τους για διατροφή και παραγωγή γενικότερα προϊόντων υψηλής αξίας) καθώς και του σημαντικού ρόλου της ξερολιθιάς με μια στρατηγική για το κλίμα μπορεί να συνεισφέρει  και σε συμπληρωματικά εισοδήματα για τους γεωργούς αλλά και για άλλα επαγγέλματα, ώστε να είναι και οικονομικά βιώσιμη η δραστηριότητα. Ιδιαίτερα σε περιοχές, όπως τα τουριστικά νησιά, όπου ο τουρισμός και τα έσοδα από τον τουρισμό λειτουργούν ανταγωνιστικά – για λόγους οικονομικής απόδοσης – ως προς οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα σήμερα. Αυτό όμως απαιτεί καλή γνώση των πολιτικών, συνεργασία με φορείς και συντονισμένη παρέμβαση σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο για αξιοποίηση υπαρχόντων χρηματο-οικονομικών εργαλείων από την Κοινή Αγροτική Πολιτική, την Κλιματική Στρατηγική και την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, τα ETS κλπ
Ο Ροίκος Θανόπουλος, γεωπόνος, επισήμανε ότι “Οι ποικιλίες των αγροτών, δηλαδή αυτές που δημιούργησαν οι αγρότες στο διάβα των αιώνων σε αλληλεπίδραση με τη φύση, κινδυνεύουν να χαθούν οριστικά. Η αλλαγές στη γεωργία με την εντατικοποίηση, στα καταναλωτικά πρότυπα, την εγκατάλειψη της υπαίθρου, μετακύ των άλλων, γίνονται αιτίες απώλειας των τοπικών ποικιλιών. Γι’ αυτό με πρωτοβουλία του “Άνεμου Ανανέωσης” οργανώθηκε μια συστηματική εξερεύνηση στη Σίφνο για την καταγραφή και συλλογή σπόρων τοπικών ποικιλιών σε συμμετοχή του συνεργάτη της Τράπεζας Διατήρησης Γενετικού Υλικού γεωπόνου Ροίκου Θανόπουλου χωρίς κάποια χρηματοδότηση. Μέχρι τώρα έχουν γίνει τρεις αποστολές και έχουν γίνει συναντήσεις και συζητήσεις με 32 Σιφνιές και Σιφνιούς. Παράλληλα συγκεντρώθηκαν συνολικά 117 δείγματα από 30 διαφορετικά γεωργικά είδη. Τα 117 δειγμάτα κατανεμήθηκαν σε σιτηρά (6), όσπρια (38), κτηνοτροφικά φυτά (3), κηπευτικά (65) και διάφορα άλλα (5). Άξια αναφοράς είναι το στάρι, το ρεβίθι, το λαθούρι, το συουσάμι, ο ήλιος και ο μεγάλος αριθμός κηπευτικών. Το νησί είχε δύο είδη για την παρασκευή της φάβας, από λαθούρι και άφκο. Το πρώτο έχει βρεθεί ενώ το δεύτερο αναζητείται. Τα δείγματα φυλάσσονται στον ψυκτικό θάλαμο της Τράπεζας Διατήρησης Γενετικού Υλικού στη Θεσσαλονίκη. Ενδιαφέρον επίσης παρουσιάζει η καταγραφή ονόματων ποικιλιών συκιάς και αμπέλου που ανέρχονται σε 10 και 16 αντίστοιχα. Με τις σημερινές συνθήκες διατροφικής κρίσης και ασφάλειας ο ρόλος των τοπικών ποικιλιών θα πρέπει να επανεκτιμηθεί και να γίνουν ενέργειες για την διάσωση και σξιοποίηση τους. Οι τοπικές ποικλιές διατηρούν τα ποιοτικά τους χαρακτηριστικά σε άρωμα και γεύση ενώ απαιτούν λιγότερο
νερό και λίπασμα σε σχέση με τις εμπορικές ποικιλίες. Η καλλιέργεια τους για οικογενειακά κατανάλωση και εμπορική διάθεση, όπως συμβαίνει σε άλλες περιοχές, είναι εφικτό και για τη Σίφνο. Οι Σιφνιές και οι Σιφνιοί πρέπει να νιώθουν περήφανοι που τις διατηρούν και να σκεφτούν πως θα οργανώσουν την διάσωση και διάδοση τους στο νησί. Η έρευνα θα συνεχιστεί“.

Στην ομιλία της η Κωνσταντίνα Σιούντρη, Αν. Προϊσταμένη Υπηρεσίας Προστασίας και έργων Νεωτέρων Μνημείων Αττικής – Α. Στερεάς, και Κυκλάδων του Υπουργείου Πολιτισμού, τόνισε “τον ρόλο των ξερολιθιών και των αγροτικών αναβαθμίδων της Σίφνου ως στοιχείων πολιτιστικής κληρονομιάς, περιβαλλοντικής προστασίας και βιώσιμης διαχείρισης του τοπίου. Τόνισε ότι οι αναβαθμίδες δεν αποτελούν μόνο κατάλοιπα της παραδοσιακής αγροτικής δραστηριότητας, αλλά ένα διαχρονικό σύστημα συγκράτησης εδάφους και υδάτων, προστασίας από τη διάβρωση και περιορισμού πλημμυρικών φαινομένων. Παρουσιάσε παραδείγματα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ιρλανδία, η Ιταλία και η Ισπανία, όπου η αποκατάσταση ξερολιθικών κατασκευών χρηματοδοτείται μέσω ευρωπαϊκών και εθνικών προγραμμάτων. Επισημάνθηκε ότι στην Ελλάδα, παρά την αναγνώριση της τέχνης της ξερολιθιάς από την UNESCO, δεν υφίσταται ακόμη οργανωμένο εθνικό πρόγραμμα καταγραφής, προστασίας και αποκατάστασης των σχετικών δικτύων τοπίου. Πρότεινε την δημιουργία πιλοτικού μητρώου ξερολιθικών διαμορφώσεων στη Σίφνο, αξιοποίηση ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων και ενίσχυση της εκπαίδευσης εξειδικευμένων τεχνιτών. Υπογραμμίστηκε τέλος ότι η προστασία των ξερολιθιών δεν αφορά μόνο τη διατήρηση της ιστορικής φυσιογνωμίας του νησιωτικού τοπίου, αλλά συνδέεται άμεσα με την ανθεκτικότητα του νησιού απέναντι στην κλιματική αλλαγή και τη βιώσιμη χωρική ανάπτυξη”.

Ο Νίκος Μπελιός, αναφέρθηκε στον Πρωτογενή Τομέα Παραγωγής στην Ελλάδα, και επισήμανε ότι “εδώ και πολλά χρόνια, είναι υπό διωγμόν. Η Συμφωνία Mercosur είναι απλώς η Ταφόπλακα κάθε ελπίδας για τον Πρωτογενή Τομέα. Η Σίφνος, με τις ιδιαίτερες δυσκολίες της, έχει μόνο προβλήματα και κανείς δεν θέλει ούτε και μπορεί να δώσει λύσεις. Ορεινό ανάγλυφο, μικροί κλήροι, υψηλό κόστος μεταφοράς από και προς, μικρή παραγωγή και χωρίς προοπτική τυποποίησης. Όλα αυτά θα μπορούσαν να είναι συγκριτικά πλεονεκτήματα. Βιολογικά, Πεντανόστιμα, Αγνά, χωρίς πολλά παιχνίδια με την χημεία και την βιολογία. Ήταν και είναι η βάση για την Ανάδειξη της Σίφνου σε γαστριμαργικό Παράδεισο. Οι επιθετικές Τουριστικές Επενδύσεις στη Σίφνο στερούν από τον Παραγωγό τον Ζωτικό του Χώρο. Αυτές οι τεράστιες τουριστικές μονάδες, τεράστιες σε σχέση με το Μέτρο που ήταν πάντα ο κανόνας στη Σίφνο, με τις γεωτρήσεις τους στερούν το πολύτιμο υπόγειο νερό από κάθε πλάσμα, ζώο ή φυτό. Οι νέοι στη Σίφνο δεν έχουν την δύναμη και την διάθεση να ασχοληθούν σοβαρά με τον Πρωτογενή Τομέα”.

Η Ελένη Τζιρτζιλάκη, Νομαδική Αρχιτεκτονική αναφέρθηκε στους  “Σπόρου στον ντορβά και αγροτικό τοπίο”. “Υπάρχουν ακόμη σπόροι για να μαζευτούν και χώρος στο βασίλειο των άστρων” αναφέρεται αρχικά στην Ούρσουλα Λε Γκεν και στη θεωρία του σακιδίου, ότι το πρώτο εργαλείο πολιτισμού ήταν ενας υποδοχέας, μάρσιπος, ντορβάς στον οποίο αποθήκευαν λίγους σπόρους απαραίτητους. Στις Ινδίες γυναίκες όπως η Βαντάνα Σίβα δίνουν μεγάλο αγώνα για τους σπόρους. Στη Σίφνο απο τις πρώτες κοινωνίες υπάρχει ανεπτυγμένη γεωργία και στο Φρούδι της Μπαρώνας μαζι με τα γεωργικά λίθινα εργαλεία βρήκαν σπόρους. Για να συντηρηθούν οι ξερολιθιές, τα μονοπάτια και γενικότερα το αγροτικό τοπίο χρειάζεται να υπάρξει γεωργία. Χρειάζεται να αλλάξει η νοοτροπία της μόνης αναπτυξης του τουρισμού. Είναι άμεση η σύνδεση του αγροτικού τοπίου, της γεωργίας και των παραδοσιακών ποικιλιών. Καλλιεργώ τη γη, καλλιεργώ τον πολιτισμό. Οι άνθρωποι που φυλάσσουν τους σπόρους είναι οι θεματοφυλακες του πολιτισμού  και του τόπου. Υπάρχουν στη Σίφνο αρκετοί άνθρωποι που φυλάσσουν σπόρους, που τους διατηρούν και τους καλλιεργούν.  Αποτελούν ενα δίκτυο φροντίδας. Εδώ και τρία χρόνια γίνεται η συλλογή σπόρων από μια ομάδα μαζί με τον Ροίκο Θανόπουλο. Η συλλογή  των σπόρων  γίνεται μαζί με την συλλογή ιστοριών από τους ανθρώπους. Εϊναι ένας άλλος τρόπος να σκεφτούμε το τοπίο, καθώς η φροντίδα έχει σχέση με τον τόπο και διασχίζει τον χρόνο”. Η εισήγησή της αναφέρθηκε – όπως τόνισε – στην αγρότισσα ποιήτρια Φλώρα Πατριάρχη, στον Αποστόλη Γεωργούλη, στην Φλώρα Λεμπέση και στον πατέρα του Λουμίδη που καλλιεργούσε στο Ανω Πετάλι”.